عاشقان خدمت نه شیفتگان شهرت و قدرت

 *دوستا عزیز منظور از کد شهر همان کدی است که در یاهو مسنجر وجود دارد

سلام به همه ی دوستانی که به ما لطف دارن و به ما سر ميزنن از نظرات خوبتون بي نهايت ممنون

باز هم يه عالمه جك و اس ام اس هاي جالب و خنده دار 

     جكهاي باحال 

    SMS هاي بامزه

آهنگ جديد نفرين از محسن چاوشي : الهي تو بميري من نميرم....سر قبرت بيام پارتي بگيرم...الهي سرخك و اوريون بگيري....تب مالت و بلاي جون بگيري....الهي از سرت تا پات فلج شه .... كمرت بشكنه دستت قلم شه ....الهي حصبه و ام اس بگيري....سر راه بيمارستان بميري.....الهي كور بشي چشمات نبينه....بميري گم بشي حقت همينه

---

هموطنان گرامی، بیاید هزینه ها را کاهش دهیم، بدون استفاده از گوشی با عزیزانتان صحبت کنید! با سیم کارت اعتباری الیاس! با الیاس هیچ کس تنها نیست! " الیاس اول"

---

درب بازکن تمام اتوماتیک بدون ریموت بدون نیاز به جک وبرق نمایندگی درب بازکن الیاس

---

شرکت مخابرات ايران، در پي يک اقدام غافلگيرانه، از نويسنده ي مجموعه ي اغما شکايت کرد!!! متن شکايت به اين شرح مي باشد: هزينه ي مکالمات تلفني "الياس" از کدام شماره بايد پرداخت شود؟؟؟ ناگفته نماند که اين شرکت ادعا کرد چون بيشتر مکالمات "الياس" با "دکتر پژوهان" بوده است، تا اطلاع ثانوي هزينه ي مکالمات در فيش جداگانه اي به شماره تلفن دکتر اضافه خواهد شد

مصارف مهم اس ام اس در ايران :

1- پيغام هاي اورژانسي ( سر رات که داري مياي 2تا بربري بخر)

2- اطلاعات رساني( سر جلسه امتحان)" جيم درسته الاغ!"

3- پيغام هاي عاشقانه: "عزيزم، قبل از خواب به ياد من مسواک بزن !"

4- جلوگيري از خشونت :"بدهکار محترم !اگه اين جا بودي خرخرتو مي جوييدم "!

5- فرستادن جوک :"يه روز يه يارو مي ره سربازي، دور کلاش قرمزي
6- تبریک عید 

این سیب، بهترین سیب، شکل سیب، سر سیب، کار سیب، گذاشتن سیب، یه سیب، آدم سیب، الافه سیب.
حالا سیب هارو حذف کن از اول بخونش!

المپيک آخوندا در سه رشته برگذارشد:

1- پرش با عبا

2- دو با نعلين

3- پرتاب عمامه 

متن پيام تبريک حضرت آیت‌الله جنتی به احمدی نژاد، رئیس جمهور منتخب ملت ایران اسلامی:

ای قشنگتر از پريا... تنها تو کوچه نريا... اصلاح طلبا دزدن کاپشنت رو ميدزدن ...!!

جوایز بانک بسیجیان: 2 دستگاه تانک ذولفقار , 2000 متر پارچه چفیه, 5000 بلیط سفر پیاده به کربلا. هر 1متر ریش در هر روز 1 امتیاز. 

سه كار غير ممكن: شاليكاري در قزوين، تشخيص هويت در رشت، آدم شناسي در اردبيل

فتواي جديد علماي حوزه علميه اگر يك پسر به دختري بگه قربونت برم عزيزم،20 ضربه شلاق داره!! اگر بگه قربونت برم خوشگلم 70 ضربه شلاق داره!! ولي اگر بگه قربونت برم الهي چون در راه خداست هيچ اشکالي ندارد 

دنيا رو بدون خانمها تصور کنيد:

- بازارها خلوت

- پولها اضافه

- خيابونها خلوت

- شيطون بي کار

- مخابرات ورشکسته

همه ميرن بهشت 

به حرمت گوسفندي که جان حضرت اسماعيل را نجات داد 7 بار بگو بععععع بع، واسه 7 تا گوسفند ديگه بفرست حاجت ميگيري

امروز روز جهاني بلاياي طبيعي است روزت مبارك

کتاب های پر فروش امسال :

1) آيات بنزيني

2) داستان هزار و يك بنزين

3) بنزین نامه 4

4) خدمات متقابل بنزین و اسلام

5)  بنزین زدن یک دقیقه ای

6) هري پاتر و پيت بنزين

خرس ها با یک ظرف عسل خر می شن . اسب با چند حبه قند . طوطی با تخمه . سگ با استخوان . راستی تو هنوز موز دوست داری

---

یه باغ گل رز با یه سبد ستاره میدم بهت ببر سر چهار راه بفروش سودشم نصف نصف

عشق يعني زندگي را باختن / چند سالي با هر الاغي ساختن

این اس ام اس رو برای 2 نفر بفرست: اولی برای یک آدم احمق و دومی برای یک آدم نفهم. بعد بشین فکر کن ببین خودت کدوم یکی بودی که من اینو برات فرستادم؟

امروز روز جهانی خوشتیپ هاست. تو هم مثل من این اس ام اس رو برای کسی بفرست که میدونی کسی بهش تبریک نمی گه

زندگي قشنگه اگه با تو باشه... مرگ قشنگه اگه براي تو باشه... دلتنگي قشنگه اگه به خاطر تو باشه... من قشنگم اگه با تو باشم... اما تو هر کار بکني قشنگ نميشي پس بيخود زور نزن

---

1. كت و شلوار فروشي بزنيم . هر چي از كت در اومد مال من . هر چي از شلوار در اومد مال تو !!! 2. يك موتور بخريم بريم دزدي . من كيف مي زنم تو ساك بزن !!! 3. نمايندگي يك و يك مي گيريم . بريم دم خونه ها . من در مي زنم . تو يه رب بده

يادمون باشه وقتي کسي برامون ميميره ، اونقدر مرد باشيم که سر قبرش يک شاخه گل بزاريم

---

ميدوني شباهت پسر مجرد و لباس تو ماشين لباس شويي چيه؟؟؟ جفتشون تو کفن

---

دور هر دو پشه جمع میشه.

---

         SMS هاي عاشقانه 

هر انسانی که بدنیا می آید برای یافتن گمشده ای می آید که رسالت اوست . من هم چیزی را گم کرده بودم که نمی دانستم چیست. بارها و بارها اتفاق می افتاد که احساس می کردم آن را یافته ام،زمانی در لذت های حقیقی و نا حقیقی ام ، زمانی در نوشتن هایم ، زمانی در آموختن علم ، زمانی در جسارتم برای بد بودن ، زمانی در شعر و زمانی در تو

آنقدر در گفتن يک حرف حاشيه رفتم
وبه جاي نوشتن تنها يک کلمه گوشه ي دفتر خاطراتت
شعر هاي حاشيه اي نوشتم !!!!
تا عاقبت در حاشيه چشم هايت افتادم
حالا که حاشيه نشيني را تجربه مي کنم
بگذار فقط يک حرف حاشيه اي ديگر بزنم
دوستت دارم

یکی بود یکی نبود / زیر این سقف کبود /یه غریب آشنا /دل و جونمو ربود / اینجوری نگام نکن /گل یاس مهربون /اون غریبه خودتی همیشه با من بمون

---

بوسه بر عکست زنم ترسم که قابش بشکند.قاب عکس توست اما شيشه ي عمرمن است بوسه بر مويت زنم ترسم که تارش بشکند.تارموي توست اما ريشه ي عمر من است

---

عشق صميميت و محبت .امروز سالها از آن روز مي گذرد ولي تو هر گز بر نگشته اي ...صدايت در گوشم زمزمه مي شود و نگاهت در ذهنم مجسم ولي من تو را مي خواهم نه خيالت را

---

بر سنگ قبر من بنوسيد خسته بود . اهل زمين نبود. نمازش شکسته بود بر سنگ قبر من بنويسيد پاک بود چشمان او که دائما از اشک شسته بود بر سنگ قبر من بنويسيد اين درخت عمري براي هر تبر و تيشه دسته بود بر سنگ قبر من بنويسيد کل عمر پشت دري که باز نمي شد مانده بود

---

یادمان باشد اگر شاخه گلي را چيديم وقت پرپر شدنش، سوزو نوايي نکنيم پر پروانه شکستن ، هنر انسان نيست گر شکستيم ز غفلت ، من و مايي نکنيم يادمان باشد سر سجاده عشق جز براي دل محبوب، دعايي نکنيم يادمان باشد اگر خاطرمان تنها ماند طلب عشق ز هر بي سرو پايي نکنيم .

---

افسرده و دلتنگ چرا مثل مني
من عاشق اويم که رنگم شده زرد
تو عاشق کيستي که هم رنگ منی 

يك سنگ كافيست براي شكستن يك شيشه، يك جمله كافيست براي شكستن يك قلب، يك ثانيه كافيست براي عاشق شدن، يك دوست مثل تو كافيست براي تمام زندگي

---

قلبمو هدیه می دم بهت . مواظبش باش . نه به خاطر اینکه قلبمه به خاطر اینکه تو توشی

---

چیه فکر کردی یک 1 اس ام اس جدیده ؟ یا فکر کردی کارت دارم ؟ نه بابا فقط می خواستم بگم دوستت دارم

---

همه اينها مال شما به شرط اينكه گوشيتو بر عكس بگيري

اگر مثل يک اشک در چشمام باشي ، واسه موندنت هيچ وقت گريه نميکنم

---

سعي کن بخاطر کسي که دوستش داري غرورتو از دست بدي ولي مواظب باش بخاطر غرورت کسي رو که دوستش داري از دست ندي

---

اگه کسي رو دوست داري، نه براش ستاره باش، نه آفتاب، چون هر دو شون مهمون زود گذرند،پس براش آسمون باش که هميشه بالاي سرش باشي

نـظـــــــــــر يادتون نره

جكهاي جديد

 سلام، سلامی به گرمی دلهای عاشقان   

خوبید دوستان ممنون به من سر میزنید و آسمون کلبه ی من رو روشن نگه میدارید.

ميدونيد كه مدرسه ها شروع شده و ديگه كمتر ميتونم آپ كنم. اين روزها سرم خيلي شلوغه شايد در ماه فقط يك آپ داشته باشم. از نظرات خوبتون هم بي نهايت ممنون

اين هم وبلاگ خودمه حتما اينجا هم يه سر بزنيد و نظر يادتون نره

www.tanhatarin1369.blogfa.ir 

اميدوارم كه از اين جكها خوشتون بياد. بعضي از اين جكها جديد و دسته اوله 

 جكهاي باحال

---

ترکه ماه رمضون میره خونه دوستش می خوابه دوستش بهش میگه سحر صدات کنم؟؟ ترکه می گه نه همون غضنفر صدام کنی بهتره .

---

به ترکه میگن رمضان رو تشبیه کن میگه: مثل سینه های زنم میمونه دوست داشتم میگیرم دوست داشتم میخورم

---

تركه جلوی پمپ بنزين داشته سيگار ميكشيده، بهش ميگن: جلوی پمپ بنزین سيگار نكش.
ميگه: هه هه! من جلوي بابام هم سيگار ميكشم

---

به تركه می گن نظرت راجب گرون شدن بنزین چیه؟  می گه برای ما که فرقی نمی کنه ما همون 1000تومن بنزین رو می زنیم

---

در ازاي خريد هر سيم كارت اعتباري ايرانسل 20 ليتر بنزين جايزه بگيريد ... كافي است هنگام تحويل سيم كارت يك 20 ليتري به همراه داشته باشيد

خدایا مرا از فقر ترجمه و زبونی تقلید نجات بخش تا قالبهای ارثی را بشکنم؛ تا در برابر قالب سازی غرب باستم و تا همچون اینها و آنها ... دیگران حرف نزنند و من فقط دهانم را تکان دهم.

خدایا این خرد خرده بین حسابگر مصلحت پرست را که بر دو شاهبال هجرت  از کاروان شعله های بی قرار شوق که در من شتابان می گذرد نابودکن.

خدایا مرا از نکبت دوستی ها و دشمنی های ارواح حقیر، در پناه روحهای پرشکوه چون علی و دلهای زیبای همه قرنها پاک گردان.

خدایا، بر اراده، دانش، عصیان، بی نیازی، حیرت، لطافت، روح و بی نیازی ام بیافزای.

خدایا، مرا یاری ده تا جامعه ام را بر سه پایه کتاب، ترازو و آهن استوار کنم دلم را از سرچشمه حقیقت، زیبایی و خیر سیراب کن.

خدایا جامعه ام را از بیماری تصوف و معنویت زدگی شفا بخش تا به زندگی و واقعیات باز گردد و مرا از ابتذال زندگی و بیماری واقعیت زدگی نجات بخش تا به آزادی عرفانی و کمال معنوی برسم.

خدایا به روشنفکرانی که اقتصاد را اصل می دانند، بیاموز که اقتصاد هدف نیست و به مذهبی ها که کمال را هدف می دانند بیاموز که اقتصاد هم اصل است.

خدایا این آیه را که بر زبان داستایوسکی رانده ای، بر دلهای روشنفکران فرود آر که:«اگر خدا نباشد، همه چیز مجاز است.»جهان فاقدِ معنی و زندگی، فاقد هدف و انسان پوچ است و انسان فاقد معنی فاقد مسئولیت نیز است.

خدایا در برابر هر آنچه ماندن را به تباهی می کشاند، مرا با نداشتن و نخواستن رویین تن کن.

خدایا در تمامی عمرم، به ابتذال لحظه ای گرفتارم مکن که به موجوداتی برخورم که در تمامی عمر، لحظه ای را در ترجیح عظمت، عصیان و رنج، بر خوشبختی، آرامش و لذت اندکی تردید کرده اند!

خدایا به هر کس که دوست می داری بیاموز که: عشق از زندگی کردن بهتر است و به هر که دوست تر می داری بچشان که:دوست داشتن از عشق برتر است.!

خدایا به من توفیق بده تلاش در شکست صبر در نومیدی رفتن بی همراه،جهاد بی سلاح،کار بی پاداش،فداکاری در سکوت،دین بی دنیا،مذهب بی عوام، عظمت بی نام، خدمت بی نان،ایمان بی ریا خوبی بی نمود،گستاخی بی خامی، مناعت بی غرور، عشق بی هوس،تنهایی در انبوه جمعیت،دوست داشتن بی آنکه دوست بدارند،روزی کن.

خدایا،مرا از تمام فضایلی که به کار مردم نیاید، محروم ساز و به جهالت وحشی معارف لطیفی مبتلا مکن که در جذبه احساسهای بلند و اوج معراجهای ماورا،ا برق گرسنگی رادر عمق چشمی، و خط کبود تازیانه را برپشتی نتوانم دید.

خدایا به مذهبی ها بفهمان که آدم: از خاک است، بگو که:یک پدیده مادی نیز به همان اندازه خدا را معنی می کند که پدیده غیبی؛ در دنیا همان اندازه خدا وجود دارد که در آخرت و مذهب، اگر پیش از مرگ به کار نیاید، پس از مرگ هم به هیچ کار نخواهد آمد.

خدایا، عقیده مرا از دست عقده ام مصون بدار.

خدایا به من قدرت تحمل عقیده مخالف ارزانی کن.

خدایا رشد عقلی و علمی مرا از فضیلت، تعصب احساس و اشتراق محروم ساز.

خدایا مرا همواره آگاه و هشیادار، تا پیش از شناختن درست و کامل کسی یا فکری، مثبت یا منفی قضاوت نکنم .

خدایا جهل آمیخته با خودخواهی و حسد، مرا رایگان، ابزار قتاله دشمن برای حمله به دوست نسازد.

خدایا شهرت منی را که می خواهم باشم، قربانی منی که می خواهند باشم، نکند.

خدایا مرا به خاطر حسد، کینه و غرض، عمله آماتور ظلمه مگردان.

خدایا خودخواهی مرا چنان در من بکش، یا چنان برکش تا خودخواهی دیگران را احساس نکنم و از آن د ر رنج باشم.

خدایا مرا به ابتذال آرامش و خوشبختی مکشان اضطرابهای بزرگ، غمهای ارجمند و حیرتهای عظیم را به روحم عطا کن .لذتها را به بندگان حقیرت بخش و دردهای عزیز بر جانم ریز .

خدایا آتش مقدس شک را آنچنان در من بیفروز تا همه یقین هایی را  که در من نقش کرده اند، بسوزد و آنگاه از پس توده ی این خاکستر، لبخند مهر اوه بر لبهای صبح یقینی شسته از هر  غبار طلوع کند.

مقدمه:

مقوله تربیت از ابتدایي‏ ترین و اساسي‏ ترین نیازهای زندگی بشری است و نه تنها تربیت لازمه جدایی ناپذیر زندگی كه متن آن بوده و بلكه زندگی، از گهواره تا گورش جلوه‏ای از آن است. انسان تنها در پرتو تربیت صحیح است كه به‏عنوان موجودی هدفمند و اندیشه ورز به اهداف وآرمانهای خود دست یازیده و قلّه رفیع سعادتِ مطلوب خویش را فتح مي‏نماید؛ از این رهگذر برای انسان مسلمان تربیت اسلامی ضرورتی مضاعف دارد زیرا انسانی كه گردنبند مروارید دانه دین و بندگی خالق متعال رابر گردن آویخته جز در پرتو تربیت صحیح اسلامی به مدال افتخار عبودیت و تسلیم نائل نمی آید، از سویی دیگر چنین انسان مسلمانی برای پیمودن راه سعادت و بندگی احتیاج به الگوهای مطمئن عملی دارد تا با نصب‏العین قراردادن دیدگاههاو سیره عملی آنان ، هم راه صحیح بندگی و سعادت را بپیماید و هم در این وادی سریعتر گام نهد و سریعتر به مقصد نایل آید، از این رو معصومین علیهم‏السلام ـ كه از گوهر عصمت و مصونیت از خطا و اشتباه برخوردارند.ـ بهترین و مطمئن‏ترین الگوهای تربیتی بوده و ارائه دیدگاههاو كشف و عرضه سیره تربیتی آنان یك ضرورت انكارناپذیر برای پویندگان عرصه تعلیم و تربیت اسلامی است و در این میان، ارائه دیدگاه ها و سیره تربیتی امام علی علیه‏السلام ـ كه خود "اَب الائمه" و سرسلسله جانشینان به‏حق نبوی و سرآغاز تجلیگاه امامت معصومین علیهم‏السلام و نخستین تشكیل دهنده حكومت اسلامی علوی است. ـ بر ضرورت این كار مي‏افزاید.

تعریف تربیت :

تربیت کلمه ای عربی ومعادل انگلیسی آن میباشد که در فارسی به آموزش وپرورش ترجمه می شود واژ ه تربیت از ربو اخذ شده است در المنجد ربو گاه به معنی غذا دادن و(ربیه الوالد: ای غذاه وجعله یرابو) وگاه به معنی تهذیب وپاک ساختن اخلاق فرد از آلودگیهابه کار رفته است.
راغب اصفهانی در مفردات ذیل کلمه((رب)) تربیت را حرکت تدریجی چیزی به سوی کمال تعریف می کند ودر جایی دیگر می نویسد رب در اصل به معنی تربیت وپرورش است یعنی ایجاد کردن حالتی پس از حالت دیگر در چیزی تا به حد نهایی وکمال خود
مرحوم دهخدا در لغتنامه تربیت را به معنی زیر آورده است :
پروردن- پرورانیدن – پروردن کودک تا بالغ شود – پروردن وآموختن
ویژگیهای تربیت آن است که هر سه حوزه جسم وعقل وقلب آدمی را در برگرفته
 

معنی لغوی تربیت :

تربیت مصدر باب تفعیل از ماده (ربی،یربو)به معنی رشد است تربیت به معنی رشد دادن.
 

معنای اصطلاحی تربیت:

عبارت است از رشد دادن یا فراهم کردن زمینه رشد یا شکوفایی استعدادها وبه رساندن قوای نهفته یک موجود فعلیت
تربیت به انسان اختصاص ندارد ودر مورد هر موجودی که قابلیت رشد داشته باشد
به کار می رودواگر در مورد انسان به کاررود کلیه ابعاد وجودی وی راشامل میشود.
در قرآن واژه<تزکیه>فراگیر ترین واژهای است که قرآن درمورد تربیت اخلاقی به کاربرده است.
تعریفی دیگر ازتربیت عبارت است از رفع موانع وایجاد مقتضیات برای آنکه استعدادهای انسان درجهت کما ل مطلق شکوفاشود
انسان موجودی است با استعدادهای شگرف وگرانقدر چنانکه از رسول اکرم (ص) روایت شده که فرمودند:
الناس معادن لمعادن الذهب والفضه"مردم چون معادن طلا ونقره اند با این تعبیر باید آنچه راکه مانع شکوفایی استعدادهای انسان است را رفع کرد و زمینه های مساعدرا فراهم کرد تا استعدادهای انسان به فعلیت رسدوانسان متصف به صفات وکمالات الهی شود.
(سیری در تربیت اسلامی استاد تهرانی)


معنوی لغوی اخلاق: جمع خُلق وخُلُق است تعریف خَلق عبارت است از سیمای باطنی وهیات نفسانی که به موجب آن افعال نیک وبد اختیاری بدون تکلف وتاّ مل از انسان صادر می شود.
ومعنای دیگر اخلاق سرشت وسجیه به کار میرود اعم از سجایای نیکو وپسندیده (آئین زندگی ص5)
معنای اصطلاحی اخلاق از نظر دانشمندان علم اخلاق: عبارت است از صفات وویژگیهای پایداردر نفس که موجب می شود کارهای متناسب با آن صفات بطور خود جوش وبدون نیاز به تفکر وتامل از انسان صادر شود.
 

علم اخلاق:
 

برای علم اخلاق تعاریف مختلفی ذکر کرده اند که می توان آنهارا در دودسته کلی جای داد:
1- تعریف علم اخلاق با تکیه بر علم وشناخت
2- تعریف علم اخلاق بر تاکید عمل ورفتار اخلاقی
خواجه نصیر الدین طوسی در خود از علم اخلاق ((نقش شناخت را))برجسته کرده ومیگویند
علم اخلاق علمی است که نفس انسان چگونه خلقی اکتساب تواند کرد که جملگی احوال وافعال که به ارده او از او صادر می شود جمیل ومحمود بود.
(اخلاق ناصری ص 14)
 

امابرخی دیگر از اندیشمندان در تعریف علم اخلاق بیشتر برجنبه عملی ورفتاری آن تاکید کرده اند:
علم اخلاق عبارت است ازتحقیق در رفتار آدمی بدان گونه که باید باشد.
علم اخلاق بدین مهم توجه دارد که عمل ادمی برای آنکه کامل باشدوخیر را تحقق بخشد چگونه باید باشد (محمد تقی مصباح یزدی _ فلسفه اخلاق ص 18)
به حر حال در تعریف علم اخلاق می توان گفت علمی است که ضمن معرفی وشناساندن انواع خوبیها وبدیها ،راهای کسب خوبیها ورفع ودفع بدیها را به ما تعلیم می دهد یعنی هم بعد شناختی ومعرفتی دارد هم بعد عملی ورفتاری.
علم اخلاق مثل فلسفه وعلوم عقلی محض نیست که صرفا بعد عقلانی ونظری انسان را تقویت کند بلکه هدف اصلی این علم آموزش شیوه رفتار است. (جامع السعادات ج1 _ص9-15وفلسفه اخلاق ص17)

علم اخلاق یا به طور کلی حکمت عملی چه فرقی با حکمت نظری دارد وموضوع آن چیست؟آیا اخلاق امری است فردی ونسبی وموقت در اعداد کارها عادی یا کلی وعام ومطلق وجاوید ومقدس ومتعالی است.
حکمت نظری عبارت است شناسائی وعلم به احوال اشیاءوموجودات آنچنانکه هستند وحکمت عملی عبارت است از علم به اینکه رفتار وکردار آدمی یعنی افعال اختیاری او چگونه باید باشد یعنی خوب است که آنچنان باشد وچگونه نباید باشد .
در حکمت نظری از هست ها واست ها سخن می رود ودر حکمت عملی از بایدها ونبایدها (ارزشها)بحث می شود.
حکمت عملی اولا محدود به انسان است وثانیا مربوط به افعال اختیاری انسان است وثالثا با بایدها ونبایدها ی افعال اختیاری انسان سروکار دارد رابعا از بایدها ئی که نوعی(انسانی)وکلی ومطلق ودائم است بحث می کند ونه باید ونبایدهای فردی نسبی وموقت.




ملاک ومعیار اخلاق:

از مسائل مهم در علم اخلاقاین است که اثبات مسائل اخلاقی از چه راهی ممکن است وچگونه می توان برای صحت وسقم اخلاق ونظریه های اخلاق برهان اقامه کرد.
در حکمت نظری دوگونه استدلال می توان ارائه کرد یکی استدلال قیاسی مطابق قواعد منطق صوری مانند استدلالات درمابعد الطبیعه ودیگری استدلالهای تجربی.
اما در حکمت عملی هیچ یک از این دو نوع استدلال به کار نمی رود زیرا موارد استدلال قیاسی از بدیهیات یا محسوسات یا وجدانیات یا مجرمات است.
حال آنکه متعلق حکمت عملی مفهوم(خوب)و(بد) است ومفهوم خوب وبد از بایدها ونبایدها حاصل می شود وبایدها ونبایدها اموری است اعتباری ،اعتباری یعنی معانی ومفاهیمی که آدمی برحسب هدفها وغایاتی که ر زندگی ودر عمل دارد وبا توجه به آنچه برای او ارزش دارد ایجاد می کند ممکن است فردی باشد یا اجتماعی
(فردی یعنی میلها خواسته های فردی وجمعی مانند مالکیت وریاست )وممکن است عام ومتعلق به نوع انسان با شد مانند اخلاق.

 

فعل اخلاقی:
 

معیار تشخیص فعل اخلاقی از فعل عادی وفعل طبیعی چیست ویا فعل اخلاقی چه فرقی با فعل غیر اخلاقی دارد؟
فعل طبیعی ناشی از جذب نفع ودفع ضرر است مانند غذا خوردن وفعالیتهای زندگی عادی.این کارها نه قابل ستایش است نه نکوهش _صفات ومیلها واندیشها ئی که به این کارها مربوط است طبیعی است وقابل ستایش
ونکوهش نیست در این کارها انسان با حیوانات مشترک است. فعل اخلاقی مفهوم ارزش رادر خود نهفته دارد وصفت ویا اندیشه ای که به آن مربوط است قابل ستایش است مانند راستی_درستی وعدالت وحق خواهی ،ایثار وهمدردی با دیگران وغیره.اینها از حدود کارهای طبیعی خارج وقابل ستایش است بعلاوه در مفهوم فعل اخلاقی نوعی قداست وتعالی نسبت به افعال طبیعی وعادی وجود دارد واز این رو در باره حیوانات کلمه اخلاق به کار نمی رود.
قدما ومتکلمان اسلامی گفته اند کار های اخلاقی حسن ذاتی دارد ومعتقدند که عقل انسان حسن ذاتی کارهای اخلاقی وقبح ذاتی کارها ی ضد اخلاقی را درک می کندمثلا عقل هرکس می فهمد که راستی ذاتا خوب وزیبا است ودروغ ذاتا بد وزشت است.
بعضی دیگر معیار اخلاقی را عقل دانسته اند_فعل اخلاقی_ عقلانی است یعنی از مبدع عقل سرچشمه می گیرد نه از مبدع شهوت وغضب وواهمه.
 

امام حسن (ع) می فرمایند :
آن کس که عقل ندارد فرهنگ ندارد وآن کس که همت ندارد ارزش دوستی ندارد.آنرا که شرم نسبت دین نباشد سرامد خرسندی معاشرت نیکو با مردمان است .سعادت دو جهان به وسیله عقل به دست می آیدوآن کس که عقل ندارد از همه خوشبختیها محروم است.(اعیان الشیعه)
کانت معتقد است که فعل اخلاقی آن است که صرفا به کلمه حسن تکلیف انجام شود نه ازروی تمایلات وعادات.تکلیف از ناحیه وجدان سرچشمه می گیرد ووجدان همان است که در فطرت هرکس وجود دارد. اهل دیانت می گویند فعل اخلاقی آن است که هدف وانگزه اش رضای خدا باشد متفکران وعلمای اخلاق معیار فعل اخلاقی را برحسب یکی از سه عامل یعنی انگیزه یا نسجیه یا خود فعل تعیین کرده اند.

 

رابطه متقابل تعلیم وتربیت واخلاق:

امام حسن مجتبی(ع) می فرمایند :
امام به فرزندش فرمود :دانش بجوئید که شما امروز کودک هستید وفردا بزرگ می شوید واگر نمی توانید مطلبی را حفظ کتید آنرا بنویسیدوفرمودند: مردم را دانش بیاموز واز دیگران دانش بجوی در این صورت دانش خویش را نگه داشته ودانش دیگران را اندوخته ای وفرمودند:پرسش نیکو نیمی از دانش است.
تعلم گامی نخستین در پیمودن طریق کمال است وپس از آموختن نوبت به عمل وسازندگی می رسدوباتکرار ومهارت ملکه اخلاق در نفس انسان شکل می گیرد واز همین جاست که برخی از فلاسفه چون سقراط وارسطو اخلاق را دقیقا بر علم مبتنی دانسته اند.(سیر حکمت ص14)
در روایات نیز از رابطه علم وعمل مکرر سخن گفته شده است ونقش عمل در شکوفایی علم مورد تاکید قرار گرفته است که علم تنها فایده ندارد. تهذیب تنهای کور کورانه نیز فایده ندارد.علم وتهذیب نفس است که انسان را به مقام انسانیت می رساند.
 

امام صادق (ع) می فرماید :
علم به فراگیری بسیار نیست بلکه نوری است که خداوند در قلب هرکسی که بخواهد هدایتش کند تجلی می دهدپس هرگاه خواهان چنین عملی بودی ،نخست حقیقت بندگی را در قلب خویش تحقق ببخش واز خداوند بخواه تا تورا فهم ودانایی بخشد.(بحار الانوار ج 1 ص 225 )
پس علم با بعد والای که دارد مقدم نیست بلکه غایت تربیت وخواسته شرایع وتکالیف الهی است واین علم جز از طریق تزکیه نفس میسر نمی گردد.در قرآن تعلیم وتربیت(تزکیه)در کنار هم آمده اند وگاه تعلیم بر تزکیه مقدم است وگاه برعکس(بقره 129 وجمعه 2)

 

موضوع تربیت واخلاق:
 

هر علمی موضوعی دارد که در آن علم از مسائل مربوط به آن موضوع بحث می شود.موضوع تربیت واخلاق (انسان ) است انسان از دیدگاه اسلام ومکاتب الهی دارای دو بعد جسمانی وروحانی است که هر کدام قابلیت تربیت را دارد.
انسان از هنگام انعقاد نطفه تا بزرگسالی در بعد جسمانی رشد می یابد ودر بعد معنوی نیز احساسات عواطف ، فکر ، عقل ، ایمانواخلاق او همواره در حال تربیت است وتربیت بعد معنوی است که شخصیت واقعی انسان را تشکیل می دهد وحامل ارزشهای اخلاقی است.

 

قلمرو تربیت واخلاق

تربیت اسلامی تمام ابعاد وجود انسان را در زمینه های مادی ، معنوی، عقلی، عاطفی،اخلاقی ،عرفانی ، فردی، اجتماعی در بر می گیردواخلاق همان ((ملله نفسانی )) است که از دیدگاه اسلام بر ایمان وتعبد وتسلیم در برابر آفریدگار جهان متکی است وبدین ترتیب جوهره آن یک حقیقت بیش نیست اما در عینیت وعمل جلوه های مختلفی دارد ودر هریک از روابط انسان قابل تصور است.
انسان همانگونه که فلاسفه گفته اند دارای چهار نوع رابطه است : رابطه باخدا_ رابطه با خود_ رابطه با مردم _ رابطه با جهان.
 

اما حسن (ع) در باره رابطه با خدامی فرمایند :
حق خدایست که انجام فرائض وبرکناری از گناه است.
واخلاق بندگی خضوع خشوع وپرستش ،اخلاص وشکر منعم عنوان می شود که اساس وپایه همه شرایع وفضایل است.
 

در رابطه باخود:
آراستگی واتصاف به فضائل نفسانی مطرح است غفلت از خویشتن زیانهای فردی ،اجتماعی را به بار می آورد از آن جمله عزت وکرامت واعتماد به نفس را از انسان می گیرد.
امام حسن(ع) فرمودند:
مکارم اخلاق ده تا است:راستگویی،درستکاری، بخشندگی، نیکخویی ، پاداش خیر ، پیوند با خیشاوندان، حمایت از همسایگان، حق شناسی،مهمان نوازی،وسر آمد همه آنها حیاست.
 

در رابطه با مردم:
اخلاق اجتماعی چون احسان ، محبت ،عدالت،تواضع،ایثار ونوع دوستی.
 

امام حسن (ع)می فرمایند :
بهترین مردم آن کسی است که مردم را در زندگانی خویش شریک سازد وبدترین مردم کسی است که در زنگانیش هیچ فردی را بهره مند نسازد.
 

نقش تربیت واخلاق در ساختار شخصیت انسان:

نقش تربیت شکوفا سازی شخصیت واقعی انسان وبه فعلیت رساندن قوا واستعدادهای نهفته اوست وبدون تربیت واخلاق، آدمی شخصیت واقعی خود را باز نمی یابد واز حقیقت انسان وهویت مستقل خویش آگاه نمی گرددوآنچه خارج از این حوزه یافته است خود انسانی او نیست وبه قول کانت بشر تنها با تعلیم وتربیت آدم تواند شد وآدمی چیزی جز آنچه تربیت از او می سازد نیست.
تربیت واخلاق انسان است که می تواند روح ملکوتی انسان را به اوج کمال برساند وچهره واقعی انسان را به نمایش گذارد واز منزل نفس به منزل حق واز خود پرستی به حقیقت پرستی سوق می دهد.واحیای شخصیت انسانوفلاح ورستگاری او به فضایل اخلاقی است وسقوط ومسخ وتباهی شخصیت او به رذایل اخلاقی پس تربیت اخلاق با مفهوم دینی والهی آن احیا گر شخصیت وهویت واقعی انسانی وبه اوج رساننده کمالات معنوی اوست .


 

تعلیم:

نخستین گام درپیمودن طریق کمال است وپس از اموختن نوبت به عمل وسازندگی می رسد وبا تکرار .ممارست ملکه اخلاقی در نفس انسان شکل می گیرد واز همین جاست که بعضی از فلاسفه چون سقراط وارسطو اخلاق را دقیقا بر علم مبتنی دانسته اند.(سیره حکمت ص 14)
در روایات نیز از رابطه علم وعمل مکرر سخن گفته شده است ونقش عمل در شکوفایی علم مورد تاکید قرار گرفته است
پیامبر اکرم(ص) می فرمایند(مَن عَملَ بما علم ورته الله علم مالم یعلم)
(جامع السادات ج1 ص 12)
وحضرت امام (ره) در توصیه های خود چنین می فرمایند((هم در علم کوشا باشید هم در عمل وهم در تهذیب اخلاق.همانطوری که تنها علم فایده نداردتهذیب تنها ی کورکورانه نیزفایده ندارد علم وتهذیب نفس است که انسان را به نقام انسانیت می رساند )(صحیفه نور ج 18 ص 265)

ضرورت تسریع در تربیت فرزندان از دیدگاه امام علی علیه‏ السلام :

برای موجوداتی كه در طریق تغییر، تحول، رشد و تكامل هستند معمولاً موسم مناسبی وجود دارد كه در آن به بهترین و مناسب‏ترین رشد خود مي‏رسند و آثار مورد انتظار از آنها تجلی مي‏یابد، گلها در موسم بهار مي‏رویند، چشمه ها در فصل زمستان جاری مي‏شوند. ابرها در زمستان بارور می گردند و قطرات بارانش میهمان زمین مي‏گردند و ... تربیت فرزند نیز موسم مناسب خود را دارد كه در آن بهتر و آسانتر به بار مي‏نشیند. موسم مناسب تربیت، در اوایل زندگی یعنی دوره كودكی، نوجوانی و عنفوان جوانی است، آنگاه كه فرزند هنوز قلبی آسمانی و بي‏آلایش دارد، آنگاه كه هنوز هواهای نفسانی و خواهشهای غیر انسانی به سرزمین وجود او هجمه نیاورده ، آنگاه كه هنوز پلیدي‏ها و زنگارها میهمان ناخواسته دل او نگشته و كشتزار دل او آماده پذیرش هر بذری است. از سوی دیگر والدین به عنوان مهمترین مربیان فرزندان خود نیز همیشه فرصت و حوصله تربیت ـ كه امری ظریف و در عین حال پیچیده است.ـ را ندارند زیرا آنگاه كه بهار عمر والدین به روزهای آخر رسید و ضعف و سستی بر آنان مستولی گشت و حافظه‏شان چونان جسمشان به ضعف و نقصان گرائید توان تربیت و راهنمایی مفید رانداشته و از ایفای نقش مربیگری برای فرزندان عاجز مي‏گردند. علی علیه‏السلام مربی بزرگ بشریت در منشور تربیتی خود به امام حسن مجتبی علیه‏السلام در به این نكته مهم و ظریف توجه نموده و دیدگاه تربیتی گرانسنگی ارائه نموده است؛ آن حضرت فرموده‏اند: "فرزند دلبندم! چون دیدم سالیانی راپشت سر نهاده و به سستی در افتاده‏ام، بدین وصیت برای تو مبادرت نموده‏ام و خصلتهایی رادر آن بر شمردم پیش از آنكه مرگ بشتابد و مرا دریابد و آنچه در اندیشه دارم به تو ناگفته ماند یا اندیشه‏ام همچون تنم نقصان بهم رساند یا پیش از نصیحت من پاره‏ای خواهشهای نفسانی بر تو غالب گردد یا فریبندگیهای دنیا تو را بفریبد و همچون شتری گریزان و نافرمان باشی. و به‏درستی كه دل جوان همچون زمین ناكشته است، هرچه درآن افكنند، بپذیرد. پس به ادب آموختنت پرداختم پیش از آنكه دلت سخت شود و خِرَدت هوایی دیگر گیرد..."(11) و در قسمت دیگر آن، مي‏فرماید:"... چون به كار تو چونان پدری مهربان عنایت داشتم و بر ادب آموختنت همت گماشتم،چنان‏دیدم كه این عنایت در عنفوان جواني‏ات به كار رود و در بهار زندگانی كه‏نیتی پاك داری و نفسی صاف و بي‏آلایش..."(12)

ابعاد تربیت از دیدگاه و سیره امام علی علیه ‏السلام :

تربیت دینی:
 

مراد ما از تربیت دینی محدوده خاصی است، هر چند تربیت دینی به‏یك معنا بسیار عام و گسترده است و شامل همه ابعاد وجودی انسان مي‏گردد امّا در اینجا، مراد از تربیت دینی، مقابل تربیت اخلاقی، اجتماعی و سایر ابعاد است و عمدتاً حوزه مربوط به عقاید و احكام عبادی از دین را شامل مي‏گردد. تربیت دینی به این معنا در سیره تربیتی امام‏علی علیه‏السلام از اهمیت خاصی برخوردار است و در ذیل به نمونه‏هایی از آن اشاره مي‏كنیم:
 

1 - نماز:
 

یكی از بارزترین مصادیق تربیت دینی و بلكه مهمترین نمود آن در حوزه احكام و عبادات، نماز است. نماز بزرگترین فریضه‏الهی وپیش درآمد قبولی سایر اعمال و عبادات است. علی علیه‏السلام در طول عمر با بركتشان زیباترین جلوه‏ها را در نماز به‏نمایش گذاشتند، او در حالت جنگ و صلح، بیماری و سلامت،در خانه و مزرعه، برمسند حكومت و خانه‏نشینی 25 ساله و در همه حالات و شرائط، نماز مهمترین عمل او بود و فرزندان خود رابدان سفارش مي‏نمود. در وصیتی به امام حسن علیه‏السلام و تمامی خانواده و فرزندانش آنها رابه نماز سفارش كرده مي‏فرماید: "از خدا بترسید، از خدا بترسید درباره نماز زیرا كه نماز بهترین كارهاو ستون دین شماست "(14) او نه تنها خود و فرزندانش به نماز اهمیت مي‏دادند كه همه پیروان وشیعیان خود را به تعلیم نماز به فرزندان و سعی در تشویق آنان به مدوامت بر آن، فرا خوانده‏اند. آن حضرت فرمود: "علّموا صیسانكم الصلوة و خذوهم بها اذا بلغوا الحلم" "در كودكی به فرزندانتان نماز راتعلیم دهیدو هنگام بلوغ، آنان را به نماز وا دارید."(15) فریضه‏نماز درتربیت دینی چنان مهم است كه حتی در پیش از بلوغ، تنبیه مختصر فرزند به‏خاطر ترك آن، روا دانسته شده است. علی علیه‏السلام خطاب به یكی از اصحاب فرمود: "كودكان اهل خانه‏ات را با زبان به نماز و طهارت تأدیت نما و وقتی به سن ده سالگی رسیدند، آنان را بر ترك آن، تنبیه بدنی نما ولی از سه بار بیشتر تجاوز نكند."(16) نكته قابل توجهی كه در این دو حدیث وجود دارد، توجه حضرت به مراحل تربیت و نیز روش آشنا نمودن فرزندان با نماز و اقامه آن است، زیرا در مورد نماز بین دوره كودكی و بلوغ فرق گذاشته‏اند، در دوره كودكی تاقبل از ده سالگی فقط سفارش به آموزش و تعلیم نماز نموده‏اند و تنها به اقدام زبانی و سفارش كلامی اكتفا نموده‏اند، در این مرحله تأكید بر آمادگی و زمینه سازی برای اقامه نماز شده است. اما در سن ده سالگی هر چند هنوز به‏حّد بلوغ نرسیده امّا بعلت رشد مناسب كودك در این سن و تا حدودی رسیدن به سن تمییز و تشخیص، تأكید عملی بر اقامه نماز است و آنگاه كه به سن بلوغ رسیدند تأكید بر واداشتن آنها به نماز و ترك نكردن آن است.
 

2 ـ آموزش قرآن:
 

قرآن كتاب آسمانی و مهمترین منبع اسلامی است، قرآن سرچشمه معارف الهی است و در تربیت دینی جایگاهی بس عظیم دارد. علی علیه‏السلام در نامه تربیتی خود به فرزندش امام‏حسن علیه‏السلام بعد از آنكه براهمیت تربیت و تسریع در آن تأكید مي‏نمایند، نخستین اقدام خود را تعلیم و آموزش قرآن و معارف و احكام حلال وحرام آن بیان مي‏كند:"... واَنْ ابتدئك بتعلیم كتاب‏اللّه و تأویله وشرایع الاسلام و احكامه و حلاله و حرامه لا اجاوز ذالك بك الی غیره..."،"نخست تو را كتاب خدا بیاموزم وتأویل آن رابه‏تو تعلیم دهم و شریعت اسلام و احكام آن را از حلال و حرام بر تو آشكار سازم و (درآغاز) به چیزی غیر از قرآن نپردازم."(17) همچنین آن حضرت در توصیه به فرزندش محمدبن حنیفه، فرمود: "...برتو باد به خواندن قرآن و عمل كردن به آنچه در آن است و اینكه به مقررات و دستورات حلال و حرام آن و امر و نهی آن پایبند باشی. همچنین خواندن قرآن رادر شب و روز و هنگام تهجّد برخود لازم بدانی چرا كه قرآن عهدنامه‏اي‏است از سوی خداوند تبارك و تعالی به خلق خود، پس واجب است بر هر مسلمانی كه در هر روز به عهدنامه خود بنگرد ولو پنجاه آیه باشد."(18)
 

3 ـ تعلیم دعا:
 

در تربیت دینی، دعا و درخواست از خداوند جایگاه ویژه‏ای دارد. دعا ابزاری است كه بنده را به خالق پیوند مي‏دهد و از طریق آن، نیازهای فردی و درونی خویش را با خداوند قادر متعال در میان مي‏گذارد و در پرتو آن به سكون و آرامش نایل مي‏آید. علی علیه‏السلام در سیره تربیتی خویش به عنصر دعا اهمیت زیادی قائل شده‏اند. آن حضرت هم دعاهایی را به فرزندان خود تعلیم مي‏دادند و هم آنان قرآن عهدنامه‏اي‏است از سوی خداوند تبارك و تعالی به خلق خود، پس واجب است بر هر مسلمانی كه در هر روز به عهدنامه خود بنگرد ولو پنجاه آیه باشد.
را بر مداومت بر آن توصیه مي‏نمودند. امام حسین علیه‏السلام مي‏فرماید: "پدرم مرا به خواندن دعای جوشن كبیر و حفظ و بزرگداشت آن توصیه نمودند و سفارش كردند كه در هنگام وفاتشان آن را بر كفنشان بنویسم و آن را به خانواده‏ام تعلیم دهم و آنان را بر خواندن آن برانگیزانم."(19)
هر چند در روایات برای دعا اوقات خاصی بیشتر مورد تأكید قرار گرفته و برخی دعاهای خاص در اوقات خاص وارد شده، امّا علی علیه‏السلام در سیره تربیتی خود هر فرصت مناسب را مغتنم شمرده و به تعلیم دعا به فرزندانش پرداخته، برای نمونه در هنگام غذا خوردن فرزندش امام مجتبی علیه‏السلام را به دعایی همیشگی سفارش نموده و در ضمن آن به نقش تغذیه و سلامتی جسمانی برای انجام عبادات و نیز وسیله بودن غذا برای توان عبادت بیشتر، اشاره مي‏نماید؛ آن حضرت فرمود: "فرزندم! هیچ لقمه سرد یا گرمی را مخور و هیچ شربت یا جرعه آبی را منوش الاّ اینكه قبل از خوردن و آشامیدن، این دعا را بخوانی "اللّهمّ انّی اسئلك فی اكلی و شربی السلامة من وعكه والقوّة به علی طاعتك و ذكرك و شكرك فیما بقیته فی بدنی و اَنْ تشجعنی بقوّته علی عبادتك و ان تلهمنی حسن التحرز من معصیتك.."(20) امام علی علیه‏السلام به دلیل اهمیت دعا و نقش آن در تربیت دینی، نه تنها در طول زندگی خویش به فرزندان خود تعلیم دعا مي‏نمودند بلكه در واپسین لحظات عمر خویش و در هنگام احتضار نیز از این امر غافل نبودند، چنانكه در همان حالت حساس احتضار به فرزند خویش امام‏حسن علیه‏السلام دعایی راتعلیم نموده‏اند(21).
 

4 - آشنایی با علوم اهل بیت علیهم‏السلام
 

آشنا نمودن فرزندان با علوم اهلبیت علیهم‏السلام و سخنان و عقاید مربوط به آنان، از جمله عناصر مهم تربیت دینی در فرهنگ شیعی و علوی است. بر والدین ضروری است كه ضمن آشنا نمودن اجمالی آنان با مذاهب اسلامی عقاید حقّه شیعه را به آنان تعلیم دهند و بذر محبت اهلبیت علیهم‏السلام را در دلهای آنان بیفشانند و آنان را با معارف غنی، متقن و روشنگر اهلبیت علیهم‏السلام آشنا نمایند. تعلیم معارف و محاسن دانش ناب اهلبیت علیهم‏السلام به فرزندان آنها را در حریم امن عقیده قرار داده و از آثار شوم هجوم عقاید و اندیشه‏های ناپاك مصون مي‏دارد. مرحوم صدوق با سند خود در حدیث چهارصدگانه از علی علیه‏السلام نقل كرده است كه حضرت فرمود:"علّموا صبیانكم من علمنا ماینفعهم اللّه به لاتغلب علیهم المرجئة برأیها"،"به كودكان خود آن مقدار از دانش ما كه به‏حال آنان مفید است، تعلیم دهید تا اندیشه و نظر مرجئه(22) برآنان غالب نگردد."(23)5 ـ رعایت آداب و سنن اسلامی در هنگام تولد فرزند:
در سیره تربیتی معصومین علیهم‏السلام از لحظه تولد نوزاد، فعالیتهای تربیتی آغاز مي‏گردد و با اینكه نوزاد توان بالفعل درك اشیاء و اعمال را ندارد امّا در عین حال انجام برخی آداب و مراسم برای تربیت صحیح او درآینده مؤثر است، از این رو علی علیه‏السلام در ضمن حدیث چهارصدگانه خود به اصحابش، آنان را به انجام این آداب در هنگام ولادت فرزندانشان توصیه نموده‏اند:"...در روز هفتم برای فرزندانتان عقیقه نمایید و به مقدار وزن موهای سر فرزندتان نقره صدقه دهید. رسول خدا صلي‏الله‏علیه‏و‏آله نسبت به حسن و حسین و سایر فرزندانش اینچنین رفتار نمود."(24) و در قسمت دیگر حدیث مي‏فرماید:" فرزندان خود را روز هفتم ختنه كنید و گرما و سرما شما را از این كار بازندارد كه این باعث پاكیزگی بدن نوزاد است..."(25)

جدِّ علامه

جدّ علامه طباطبائی(ره) از شاگردان و معاشران نزدیک شیخ محمد حسن نجفی
(صاحب جواهرالکلام) بود و نامه ها و نوشته های ایشان را می نگاشت.
مجتهد بود و به علوم غریب (رمل و جفر و ...) نیز احاطه داشت اما از نعمت داشتن فرزند محروم بود.
 روزی هنگام تلاوت قرآن به این آیه رسید « و ایوب إذ نادی ربه: انیّ مسنی الضر و انت ارحم الرّاحمین ». با خواندن این آیه، دلش می شکند و از نداشتن فرزند غمگین می شود.
همان هنگام چنین ادراک می کند  که اگر  حاجت خود را از خداوند بخواهد، روا خواهد شد.
 دعا می کند و خداوند هم ـ پس از عمری دراز ـ فرزند صالحی به او عنایت می فرماید. آن پسر، پدر مرحوم علامه طباطبائی می شود. پدر علامه نیز پس از تولد او، نام پدر خود ( یعنی جدّ علامه) را بر وی می نهد.
 

ولادت

علامه طباطبایی در آخرین روز ماه ذیحجه سال 1321 هـ.ق در شاد آباد تبریز متولد شد، و 81 سال عمر پربرکت کرد، و در صبح یکشنبه 18 محرم الحرام سال 1402 هـ.ق سه ساعت به ظهر مانده رحلت کردند.

اجداد علامه طباطبایی از طرف پدر از اولاد حضرت امام حسن مجتبی علیه السلام و از اولاد ابراهیم بن اسماعیل دیباج هستند، و از طرف مادر اولاد حضرت امام حسین علیه السلام می باشند.
در سن پنج سالگی مادرشان، و در سن نه سالگی پدرشان بدرود حیات می گویند و از آنها اولادی جز ایشان و برادر کوچکتر از ایشان بنام سید محمد حسن کسی دیگر باقی نمانده بود.
 

تحصیلات و اساتید

سید محمد حسین به مدت شش سال (1290 تا 1296هـ.ش) پس از آموزش قرآن که در روش درسی آن روزها قبل از هر چیز تدریس می شد، آثاری چون گلستان، بوستان و ... را فراگرفت.
علاوه بر آموختن ادبیات، زیر نظر میرزا علینقی خطاط به یادگیری فنون خوشنویسی پرداخت.
چون تحصیلات ابتدایی نتوانست به ذوق سرشار و علاقه وافر ایشان پاسخ گوید، از این جهت به مدرسه طالبیه تبریز وارد شد و به فراگیری ادبیات عرب و علوم نقلی و فقه و اصول پرداخت و از سال 1297 تا 1304 هـ.ش مشغول فراگیری دانشهای مختلف اسلامی گردید.

علامه طباطبایی بعد از تحصیل در مدرسه طالبیه تبریز همراه برادرشان به نجف اشرف مشرف می شوند، و ده سال تمام در نجف اشرف به تحصیل علوم دینی و کمالات اخلاقی و معنوی مشغول می شوند.
علامه طباطبایی علوم ریاضی را در نجف اشرف نزد آقا سید ابوالقاسم خوانساری که از ریاضی دانان مشهور آن زمان بود فراگرفت.

ایشان دروس فقه و اصول را نزد استادان برجسته ای چون مرحوم آیت الله نائینی(ره) و مرحوم آیت الله اصفهانی(ره) خواندند، و مدت درسهای فقه و اصول ایشان مجموعاً ده سال بود.

استاد ایشان در فلسفه، حکیم متأله، مرحوم آقا سید حسین باد کوبه ای بود، که سالیان دراز در نجف اشرف در معیت برادرش مرحوم آیت الله حاج سید محمد حسن طباطبایی الهی نزد او به درس و بحث مشغول بودند.

و اما معارف الهیه و اخلاق و فقه الحدیث را نزد عارف عالیقدر و کم نظیر مرحوم آیت الله سید علی آقا قاضی طباطبائی(ره) آموختند و در سیر و سلوک و مجاهدات نفسانیه و ریاضات شرعیه تحت نظر و تعلیم و تربیت آن استاد کامل بودند.

استاد امجد نقل می کند که « حال مرحوم علامه، با شنیدن نام آیت الله قاضی دگرگون می شد. »

حجت الاسلام سید احمد قاضی از قول علامه نقل می کند که:
« پس از ورودم به نجف اشرف، به بارگاه امیرالمؤمنین علیه السلام رو کرده و از ایشان استمداد کردم. در پی آن، آقای قاضی نزدم آمد و فرمود:
« شما به حضرت علی علیه السلام عرض حال کردید و ایشان مرا فرستاده اند. از این پس، هفته ای دو جلسه با هم خواهیم داشت. »

و در همان جلسه فرمود:
« اخلاصت را بیشتر کن و برای خدا درس بخوان. زبانت را هم بیشتر مراقبت نما.»

 

فعالیت و کسب درآمد

مرحوم علامه در مدتی که در نجف مشغول تحصیل بودند بعلت تنگی معیشت و نرسیدن مقرری که از ملک زراعیشان در تبریز بدست می آمد مجبور به مراجعت به ایران می شود و مدت ده سال در قریه شادآباد تبریز به زراعت و کشاورزی مشغول می شوند.

فرزند ایشان مهندس سید عبدالباقی طباطبائی می گوید:
« خوب به یاد دارم که، مرحوم پدرم دائماً و در تمام طول سال مشغول فعالیت بود و کارکردن ایشان در فصل سرما در حین ریزش باران و برفهای موسمی در حالی که، چتر به دست گرفته یا پوستین بدوش داشتند امری عادی تلقی می گردید، در مدت ده سال بعد از مراجعت علامه از نجف به روستای شادآباد و بدنبال فعالیتهای مستمر ایشان قناتها لایروبی و باغهای مخروبه تجدید خاک و اصلاح درخت شده و در عین حال چند باغ جدید، احداث گردید و یک ساختمان ییلاقی هم در داخل روستا جهت سکونت تابستانی خانواده ساخته شد و در محل زیرزمین خانه حمامی به سبک امروزی بنا نمود. »

 

مهارتهای علامه

فرزند علامه می افزاید:
« پدرم از نظر فردی، هم تیرانداز بسیار ماهری بود و هم اسب سواری تیزتک و به راستی در شهر خودمان- تبریز- بی رقیب بود، هم خطاطی برجسته بود، هم نقاش و طراحی ورزیده، هم دستی به قلم داشت و هم طبعی روان در سرایش اشعار ناب عارفانه و ....،
اما از نظر شخصیت علمی و اجتماعی، هم استاد صرف و نحو عربی بود، هم معانی و بیان، هم در اصول و کلام کم نظیر بود و هم در فقه و فلسفه، هم از ریاضی( حساب و هندسه و جبر) حظی وافر داشت و هم از اخلاق اسلامی، هم در ستاره شناسی (نجوم) تبحر داشت، هم در حدیث و روایت و خبر و ...،

شاید باور نکنید که پدربزرگوار من، حتی در مسائل کشاورزی و معماری هم صاحب نظر و بصیر بود و سالها شخصاً در املاک پدری در تبریز به زراعت اشتغال داشت و در ساختمان مسجد حجت در قم عملاً طراح و معماری اصلی را عهده دار بود و تازه اینها گوشه ای از فضایل آن شاد روان بود وگرنه شما می دانید که بی جهت به هر کس لقب علامه نمی دهند و همگان بخصوص بزرگان و افراد خبیر و بصیر هیچکس را علامه نمی خوانند مگر به عمق اطلاعات یک شخص در تمام علوم و فنون عصر ایمان آورده باشند... »

 

هجرت

به هر حال علامه طباطبایی بعد از مدتی اقامت در تبریز تصمیم می گیرد تا به قم عزیمت نماید و بالاخره این تصمیم خود را در سال 1325هـ.ش عملی می کند.
فرزند علامه طباطبایی در این مورد می گوید:
« همزمان با آغاز سال 1325هـ.ش وارد شهر قم شدیم... در ابتدا به منزل یکی از بستگان که ساکن قم و مشغول تحصیل علوم دینی بود وارد شدیم، ولی به زودی در کوچه یخچال قاضی در منزل یکی از روحانیان که هنوز هم در قید حیات است اتاق دو قسمتی، که با نصب پرده قابل تفکیک بود اجاره کردیم، این دو اتاق قریب بیست متر مربع بود.
طبقه زیر این اطاقها انبار آب شرب منزل بود که، در صورت لزوم بایستی از درب آن به داخل خم شده و ظرف آب شرب را پر کنیم.
چون خانه فاقد آشپزخانه بود پخت و پز هم در داخل اطاق انجام می گرفت - در حالی که مادر ما به دو مطبخ (آشپزخانه) 24 متر مربعی و 35 متر مربعی عادت کرده بود که در میهمانیهای بزرگ از آنها به راحتی استفاده می کرد ـ پدر ما در شهر قم چند آشنای انگشت شمار داشت که یکی از آنها مرحوم آیت الله حجت بود. اولین رفت و آمد مرحوم علامه به منزل آقای حجت بود و کم کم با اطرافیان ایشان دوستی برقرار و رفت و آمد آغاز شد.

لازم به ذکر است که علامه طباطبایی در ابتدای ورودشان به قم به قاضی معروف بودند، چون از سلسه سادات طباطبایی هم بودند، خود ایشان ترجیح دادند، که به طباطبایی معروف شوند.
ایشان عمامه ای بسیار کوچک از کرباس آبی رنگ و دگمه های باز قبا و بدون جوراب با لباس کمتر از معمول، در کوچه های قم تردد داشت و در ضمن خانه بسیار محقر و ساده ای داشت. »

 

رحلت

مهندس عبدالباقی، نقل می کند :
« هفت، هشت روز مانده به رحلت علامه، ایشان هیچ جوابی به هیچ کس نمی داد و سخن نمی گفت، فقط زیر لب زمزمه می کرد: « لا اله الا الله! »

حالات مرحوم علامه در اواخر عمر، دگرگون شده و مراقبه ایشان شدید شده بود و کمتر «تنازل» می کردند، و [ مانند استاد خود، مرحوم آیة الله قاضی] این بیت حافظ را می خواندند و یک ساعت می گریستند:
« کاروان رفت و تو در خواب و بیابان در پیش
کی روی؟ ره زکه پرسی؟ چه کنی؟ چون باشی؟! »

همان روزهای آخر، کسی از ایشان پرسید: « در چه مقامی هستید؟» فرموده بودند: « مقام تکلم ».
سائل ادامه داد: « با چه کسی؟ » فرموده بودند: « با حق. »

حجت الاسلام ابوالقاسم مرندی می گوید:
« یک ماه به رحلتشان مانده بود که برای عیادتشان به بیمارستان رفتم. گویا آن روز کسی به دیدارشان نیامده بود. مدتی در اتاق ایستادم که ناگهان پس از چند روز چشمانشان را گشودند و نظری به من انداختند.
به مزاح [ از آن جا که ایشان خیلی با دیوان حافظ دمخور بودند ] عرض کردم: آقا از اشعار حافظ چیزی در نظر دارید؟ فرمودند:
« صلاح کار کجا و، من خراب کجا؟ بقیه اش را بخوان! »
گفتم: ببین تفاوت ره از کجاست تا به کجا!

علامه تکرار کردند: « تا به کجا! » و باز چشم خود را بستند و دیگر سخنی به میان نیامد.
آخرین باری که حالشان بد شد و راهی بیمارستان شده بودند، به همسر خود گفتند:
« من دیگر بر نمی گردم. »

آیت الله کشمیری می فرمودند:
« شب وفات علامه طباطبائی در خواب دیدم که حضرت امام رضا علیه السلام در گذشته اند و ایشان را تشییع جنازه می کنند. صبح، خواب خود را چنین تعبیر کردم که یکی از بزرگان [ و عالمان] از دنیا خواهد رفت؛ و در پی آن، خبر آوردند که آیت الله طباطبائی درگذشت. »

ایشان در روز سوم ماه شعبان 1401 هـ.ق به محضر ثامن الحجج علیه السلام مشرف شدند و 22 روز در آنجا اقامت نمودند، و بعد به جهت مناسب نبودن حالشان او را به تهران آورده و بستری کردند، ولی دیگر شدت کسالت طوری بود، که درمان بیمارستانی نیز نتیجه ای نداشت.
تا بالاخره به شهر مقدس قم که، محل سکونت ایشان بود، برگشتند و در منزلشان بستری شدند، و غیر از خواص، از شاگردان کسی را به ملاقات نپذیرفتند، حال ایشان روز به روز سخت تر می شد، تا اینکه ایشان را در قم، به بیمارستان انتقال دادند.
قریب یک هفته در بیمارستان بستری می شوند، و دو روز آخر کاملاً بیهوش بودند، تا در صبح یکشنبه 18 ماه محرم الحرام، 1402 هـ.ق سه ساعت به ظهر مانده به سرای ابدی انتقال و لباس کهنه تن را خلع و به حیات جاودانی مخلع می گردند، و برای اطلاع و شرکت بزرگان، از سایر شهرستانها، مراسم تدفین به روز بعد موکول می شود، و جنازه ایشان را در 19 محرم الحرام دو ساعت به ظهر مانده از مسجد حضرت امام حسن مجنبی علیه السلام تا صحن مطهر حضرت معصومه علیها السلام تشییع می کنند، و آیت الله حاج سید محمد رضا گلپایگانی(ره) بر ایشان نماز می گذارند و در بالا سر قبر حضرت معصومه علیها السلام دفن می کنند.

« و سلام علیه یوم ولد و یوم یموت و یوم یبعث حیا
و درود [ی سترگ] بر او، روزی که زاده شده و روزی که می میرد و روزی که زنده برانگیخته می شود. »
 

در اين حوزه، بيش تر جامعه شناسان آسيب هاى اجتماعى و انحرافات را فقط به عنوان يك پديده اجتماعى به حساب مى آورند. از اين رو، تنها به بررسى علل اجتماعى آن مى پردازند و به علل فردى و روانى توجّه نمى كنند. در عين اين كه ويژگى هاى شخصيتى و روانى افراد نيز در اين امر مؤثر است و در زمينه رفتارها جايگاه ويژه اى دارند، اما در اين مقام، علل اجتماعى انحرافات مورد بحث و بررسى قرار مى گيرند و از بين آن ها، به عواملى كه نقش مهم ترى در اين زمينه ايفا مى كنند توجه مى شود:

1. خانواده: يكى از مهم ترين عواملى كه نقش بسزايى در همنوايى يا ناهمنوايى فرد با ارزش ها و هنجارهاى اجتماعى دارد، خانواده است. تأثير خانواده بر شكل گيرى شخصيت و منش افراد و نهادينه شدن هنجارهاى اجتماعى در آن ها و در نتيجه، در رفتارهاى آتى آن ها، مورد توجه بيش تر صاحب نظران بوده است. اين كه خانواده داراى چه ويژگى هاى اخلاقى باشد و چه ميزان به ارزش ها و دستورات اخلاقى اهميت دهد و آن ها را در فرايند زندگى حاكم كند، روابط بين اعضاى خانواده چگونه باشد و چه مقدار والدين به نقش خويش در تربيت فرزندان واقف باشند و آن را به درستى اِعمال كنند، مى تواند اعضاى خانواده را در برابر انواع انحرافات از جمله «اعتياد» بيمه كرده يا زمينه را براى حركت در مسير انحراف فراهم نمايد.

چنان كه دوگرف، جرم شناس مشهور، معتقد است: «منش و رفتارهاى بزه كار در جامعه تا حد زيادى با توجه به ويژگى هاى محيط خانوادگى او رقم زده شده است.»²² بنابراين، همبستگى بين رفتار فرد با روابط افراد در زندگى خانوادگى، مورد توجه بيش تر صاحب نظران قرار گرفته است. دامنه تأثير خانواده به حدّى است كه حتى روان شناسان از شير گرفتن نابهنگام كودك يا شيوه تغذيه او را در انحرافش مؤثر مى دانند.²³

به سبب اين نقش اولى و اصلى خانواده در زمينه تعليم و تربيت افراد، دين اسلام براى اعضاى خانواده نقش هاى مهمى قايل شده است و سلامت اعضاى خانواده و رشد و ارتقاى آن ها را در گرو رعايت اين نقش ها و مسؤوليت ها مى داند. دين اسلام براى نهاد خانواده در تربيت فرزندان، تا آن جا اهميت قايل است كه يكى از ملاك هاى گزينش را درامر ازدواج يا مسؤوليت ها برخوردارى از خانواده اصيل مى داند.

حضرت على(عليه السلام) در نامه اى به مالك اشتر مى فرمايد: «توخَّ منهم أهل التّجربةِ من أهل البيوتات الصّالحة و القدم فى الاسلام»;²⁴ از ميان مردم، كسانى را براى كارگزارى انتخاب كن كه تجربه و حيا دارند، از خانواده هاى صالح و صاحب قدم هاى مفيد در اسلام و داراى سوابق شايسته اند.

بر اين اساس، دين اسلام حقوق متقابلى براى فرزندان و والدين برشمرده و آن ها را به رعايت آن حقوق سفارش نموده است. حضرت در اين زمينه مى فرمايد: «انّ للولد على الوالد حقّا و انّ للوالد على الولد حقّاً، فحق الوالد على الولد أن يطيعه فى كل شىء الاّ فى معصية اللّه; و حق الولد على الوالد أن يحسّن اسمه و يحسّن أدبه و يعلّمه القرآن.»²⁵; براى فرزند بر پدر حقى است و براى پدر بر فرزند حقى. حق پدر بر فرزند اين است كه او را در همه چيز اطاعت كند، مگر در معصيت خداوند سبحان. و حق فرزند بر پدر آن است كه اسم زيبا بر او بگذارد و فرهنگ سازنده او را نيكو كند و قرآن را به او تعليم نمايد.

2. گروه همسالان و دوستان: گروه همسالان و دوستان الگوهاى مورد قبول يك فرد در شيوه گفتار، رفتار و انديشيدن هستند. فرد براى اين كه مقبول جمع دوستان و همسالانش باشد و با آن ها ارتباط و معاشرت داشته باشد، ناگزير است هنجارها و ارزش هاى آن ها را بپذيرد. در غير اين صورت، از آن جمع مطرود مى شود. از اين رو، به شدت متأثر از آن گروه مى گردد، تا حدّى كه اگر بنا باشد در رفتار فرد تغييرى ايجاد شود يا بايد هنجارها و ارزش هاى آن جمع را تغيير داد يا ارتباط فرد را با آن گروه قطع كرد. تأثير گروه همسالان، همفكران و همكاران و دوستان در رشد شخصيت افراد كم تر از تأثير خانواده نيست; چرا كه در مرحله بعد از محيط خانواده، منحصراً زير نفوذ اين گروه قرار مى گيرد. بدين روى، اگر فردى با گروهى از معتادان رابطه برقرار كند و با آن ها دوست شود، به تدريج تحت تأثير رفتار آن ها قرار مى گيرد و معتاد مى شود، چون از سويى، ملاك پذيرش و قبول فرد توسط يك گروه و جمع، پذيرفتن فرهنگ آن هاست و از سوى ديگر، معتادان هم علاقه مندند كه مواد مخدّر را به طور دسته جمعى استعمال كنند كه هم در موقع استعمال مصاحبى داشته باشند و هم از شدت فشار سرزنش اجتماع بر خود بكاهند. از اين رو، معتادان علاقه مندند كه دوستان و همسالان خود را به جرگه اعتيادشان بكشند. در اين صورت، اگر نوجوانى از تعليم و تربيت مقدّماتى و صحيح خانوادگى محروم باشد و خانواده اش او را از مضرّات اعتياد مطلع نكرده باشند و در محيط اعتياد زندگى كند و با دوستان معتاد نيز سر و كار داشته باشد، احتمال اين كه معتاد شود زياد است.²⁶

گرچه بعضى از افراد از چنان اراده اى قوى برخوردارند كه تحت تأثير دوستان ناباب قرار نمى گيرند، بلكه بر آنان اثر مى گذارند، اما اين ها تعدادشان بسيار اندك است و اكثريت افراد به سبب سستى اراده و ضعف ايمان، با هر گروهى كه ارتباط پيدا مى كنند از آن ها متأثر مى شوند. در اين باره، در سخنان پيامبرگرامى(صلى الله عليه وآله) آمده است: «المرءُ على دين اخيه»;²⁷ هر انسانى بر شيوه و طريقه دوست و رفيق خود زندگى مى كند.

از اين رو، رهبران دينى ما را از ارتباط و معاشرت با افراد منحرف و بزه كار باز مى دارند. حضرت على(عليه السلام)در نهج البلاغه مى فرمايند: «مجالسةَ اهل الهوى منساةُ للايمان و محضرة للشيطان.»;²⁸ همنشينى با هواپرستان ايمان را به دست فراموشى مى سپارد و شيطان را حاضر مى كند.

همچنين امام صادق(عليه السلام)مى فرمايد: «لا تصحبوا اهل البدع و لاتجالسوهم فتصيروا عند النّاس كواحد منهم»²⁹; با افراد منحرف همنشينى و معاشرت نداشته باشيد، زيرا همنشينى با آن ها موجب مى شود كه مردم شما را يكى از آن ها به شمار آورند.

3. عدم شناخت و تصور صحيح: از عوامل ديگرى كه مى توان براى اعتياد ذكر كرد، پايين بودن سطح فرهنگ و شناخت افراد جامعه در ارتباط با مشخصات مواد مخدّر و آثار و تبعات منفى آن است. امروزه بسيارى از كارشناسان معتقدند كه لازم است در مقاطعى از كتاب هاى درسى دانش آموزان يا دانش جويان، براى آشنايى با اعتياد و آثار تخريبى آن بر جسم و روان انسانى، مشخصات مواد مخدّر و ضررهاى فردى و اجتماعى آن مطرح شود; چرا كه بسيارى از كسانى كه معتاد شده اند از پيامدهاى واقعى اعتياد اطلاعى نداشته اند.

4. بى كارى و عدم اشتغال: از ديدگاه جامعه شناسان و روان شناسان بى كارى يكى از ريشه هاى مهم بزه كارى و كج روى افراد يك جامعه است. بى كارى موجب مى شود كه افراد بى كار جذب قهوه خانه ها و مراكز تجمع افراد بزه كار و معتادشده، به تدريج، به دامان اعتياد كشيده شوند. به علاوه، بى كارى موجب مى شود كه افراد پس از طى مراحل درمان و بازپرورى، دوباره به اعتياد روى آورده، معتاد شوند.

5. در دست رس بودن مواد مخدّر: اگر مواد مخدّر فراوان باشند و به راحتى در دست رس افراد قرار گيرند و نظارت بر مصرف آن ها كم يا ضعيف باشد، مى توانند يكى از مهم ترين عوامل در اشاعه اعتياد باشند. به تحقيق، ثابت شده است كه در محل هاى كشت و ساخت مواد مخدّر، اعتياد شايع تر است. فراوانى و ارزانى و در دست رس بودن اين مواد نه تنها عامل مهمى در اشاعه اعتياد است، بلكه مانع بزرگى براى ترك اعتياد به حساب مى آيد و چه بسا معتادانى كه براى دفعات مكرّر ترك كرده اند، ولى دوباره به دليل در دست رس بودن مواد مخدّر، به مصرف آن ها مبادرت ورزيده اند.³⁰

6. عدم برخوردارى از محيط هاى تفريحى سالم: انسان ها در عصر صنعت و فناورى به سبب تسلّط يافتن بر ابزار كار و صنعتى شدن كارها و امكان توليد انبوه با كم ترين نيروى كار، از فراغت بيش ترى برخوردارند. از اين رو، بخشى از اوقات خود را براى استراحت و رفع خستگى و بازيابى مجدّد توان و قدرت كار، به تفريح اختصاص مى دهند.

اگر مكان هاى تفريحى سالم و مطابق با ارزش ها و آداب و رسوم و فرهنگ و معتقدات مذهبى وجود نداشته باشند، افراد به ساير اماكن عمومى از قبيل قهوه خانه ها، غذاخورى ها، كوچه ها و خيابان ها پناه مى برند. در اين شرايط، افراد بزه كار و منحرف در بين آن ها نفوذ كرده، آن ها را به كارهاى خلاف از جمله اعتياد مى كشانند تا بر اثر پيدا كردن همدست در رفتارهاى نابهنجار، به آرامش نسبى برسند و بدين صورت، زمينه انحراف افراد جوياى تفريح سالم، فراهم مى شود و اين افراد، بخصوص اقشار جوان، جذب گروه هاى منحرف مى شوند.³¹

7. ناكارامدى نظام تربيتى: در آغاز قرن نوزدهم، صاحب نظران معتقد بودند، براى پيش گيرى از جرايم در يك جامعه، بايد كارى كرد كه آموزش و پرورش در آن جامعه همگانى شود و تلاش نمودند تا آموزش و پرورش را اجبارى سازند. ويكتور هوگو در اين باره، جمله مشهورى دارد: «يك مدرسه باز كنيد تا درِ يك زندان بسته شود.»

اما بعدها متوجه شدند كه صرف با سواد شدن افراد جامعه تأثيرى در كاهش ميزان جرايم ندارد، بلكه نوع و كيفيت جرايم متفاوت مى شود; يعنى مجرمان با مكر و حيله و نيرنگ و به شكل هاى پيچيده ترى دست به جرايم مى زنند. افراد با فراگيرى رعايت نظم و انضباط در محيط مدرسه و ارزش ها و دستورات اخلاقى، براى رعايت قوانين و مقرّرات اجتماعى آماده مى شوند، در حالى كه با صنعتى شدن كشورها، مدرسه ها به جاى پرداختن به دو وظيفه اصلى شان، كه تعليم و تربيت باشد، «تربيت» را ناديده گرفته، تنها افراد را براى رسيدن به شغلى خاص در جامعه هدايت مى كند. از سوى ديگر، وجود تعداد زياد دانش آموزان در كلاس هاى درس و عدم امكان توجه و بررسى كافى مربيان و معلمان به ابعاد اخلاقى و عقيدتى كودكان و دانش آموزان، در كنار عوامل ديگر، بسترى براى انحراف كودكان و از جمله اعتياد فراهم مى كند.³²

8. وضعيت بد اقتصادى: تأثير وضعيت اقتصادى بر رفتار و اخلاق آدمى از گذشته هاى دور، مورد توجه دانشمندان بوده است. از افلاطون نقل شده است: «تقواى واقعى و ثروت فراوان مانعة الجمع هستند.»

جرم شناسان در اين زمينه به دو گروه تقسيم مى شوند: گروهى كه گرايش به مكتب كمونيستى دارند، معتقدند كه رفتار انحرافى افراد شديداً متأثر از وضعيت بد اقتصادى آن هاست. در نتيجه، شرايط نابرابر توزيع ثروت و ناعادلانه بودن آن را عامل انحراف مى دانند و اين را كه بيش تر منحرفان و مجرمان و بزه كاران و معتادان به مواد مخدّر از اقشار پايين جامعه بوده، در محلات فقيرنشين و شلوغ و كثيف زندگى مى كنند، تأييدى براى ادعاى خود مى دانند.

در مقابل اين ديدگاه، دسته اى ديگر از جرم شناسان رشد اقتصادى و بالا رفتن سطح زندگى را عامل انحراف مى دانند.

در منابع دينى ما نيز به اين مسأله توجه شده است. اسلام هيچ يك از دو نظر را به عنوان عامل انحصارى نمى پذيرد; يعنى از سويى، فقر و تنگ دستى را عامل بى توجهى به مسائل معنوى و ارزش ها و هنجارها مى داند و روايت مشهور «من لا معاش له لامعاد له» اشاره به اين مطلب دارد. دليل اين مسأله هم روشن است; زيرا اگر افراد از لحاظ اقتصادى، در شرايطى قرار بگيرند كه نتوانند مايحتاج اوليه و ضرورى زندگى خود را فراهم كنند، در اين صورت چنين افرادى زيربار ارزش هاى اخلاقى و هنجارهاى صحيح نمى روند، بلكه همه توان خود را در راه رفع مشكلات معيشتى به كار مى گيرند.

روايتى كه از پيامبراكرم(صلى الله عليه وآله) در اين زمينه وجود دارد، به روشنى دلالت بر اين مدعا دارد: «الّلهّم بارك لنا فى الخبز و لا تفرّق بيننا و بينه فلولا الخبزما صمنا و لا صلّينا و لا ادينا فرائض ربّنا»³³; يعنى اگر فقر در جامعه به قدرى زياد شود كه گروه هايى در جامعه گرسنه باشند و در تأمين معيشت خود دچار مشكل شوند، به يقين ارزش ها و دستورات و هنجارها و قوانين را ناديده مى گيرند و در اين صورت، انحرافات اجتماعى در جامعه اشاعه مى يابد.

از سوى ديگر، اسلام مال اندوزى و ثروت انباشتن را نيز عامل طغيان و انحراف انسان ها به حساب آورده است; چون بسيارى از انسان ها اگر خود را در زمينه هاى مادى كاملاً مستغنى و بى نياز احساس كنند، به تدريج اين بى نيازى در زمينه هاى اقتصادى، موجب مى شود كه فرد خود را در زمينه هاى ديگر نيز از خدا بى نياز بداند و در اين صورت، دستورات و فرامين او را زير پا گذارد و به سوى طغيان و ناهنجارى روى آورد. اين معنا از آيه ششم و هفتم سوره «علق» قابل استنباط است كه مى فرمايد: «انّ الانسان ليطغى ان رآه استغنى»; به درستى كه اگر انسان خود را از خدا بى نياز بداند، طغيان مى كند.

اسلام و عوامل اعتياد

براساس مبانى دينى ما، انسان يك موجود با اختيار و اراده آزاد است و خداوند انسان را تكويناً مختار آفريده است; چنان كه قرآن مى فرمايد: «انّا هديناه السبيل امّا شاكراً و امّا كفورااً» (انسان: 3); ما را ه را به او نشان داده ايم; يا سپاس گزار باشد يا ناسپاس. از اين رو، او را يك موجود مسؤول و پاسخ گو در مقابل اعمال و رفتار خود در جهان آخرت مى داند و مى فرمايد: «لا يسأل عما يفعل و هم يسألون»(انبياء: 23); خداوند در برابر هيچ يك از كارهايى كه مى كند، بازخواست نمى شود، ولى مردم مورد سؤال واقع مى شوند.

اختيار و اراده آزاد انسان است كه پايه و مايه همه مكاتب اخلاقى و حقوقى را تشكيل مى دهد، در حالى كه اگر افعال و اعمال او را تنها معلول عوامل جبرى و غيرارادى از قبيل وراثت، محيط و عواملى از اين قبيل بدانيم، در اين صورت، انسان نيز همانند ساير موجودات از قبيل جمادات، نباتات و ساير حيوانات خواهد بود كه نه تكليفى دارند و نه مسؤوليتى، نه تشويق و نه تنبيهى، و نه پاداشى و نه كيفرى. در صورتى كه بر اساس انسان شناسى دينى، انسان يك موجود مختار و مسؤولى است كه خود، به تنهايى بار گناه خويش را مى كشد و نمى تواند مسؤوليت اعمال خود را بر ديگران بار كند. خداوند مى فرمايد: «ولا تكسب كلّ نفس الاّ عليها ولاتزر وازرةُ وزر اخرى» (انعام: 164); هر كس تنها كيفر كار خودش را مى بيند و كسى بار گناه ديگرى را بر دوش نمى كشد.

بر اين اساس، گرچه ما هم عواملى را كه روان شناسان و جامعه شناسان در ارتكاب جرايم و از جمله استعمال مواد مخدّر و اعتياد برشمرده اند، مى پذيريم و براى آن ها نقش و تأثير بسزايى قايليم و از اين رو، لازم مى دانيم كه هم از طرف اعضاى جامعه و هم مسؤولان، عوامل مولّد جرم در جامعه مورد شناسايى قرار گيرند و اقدامات اجتماعى لازم براى پيش گيرى جرم و انحرافات صورت گيرد، ولى معتقديم كه هيچ يك از اين عوامل يا مجموع اين ها نمى توانند عامل تعيين كننده اى براى رفتار انحرافى و كج روى افراد به حساب آيند، به طورى كه توجيه كننده رفتار انحرافى او باشند.

پس بايد افراد باور داشته باشند كه با وجود همه اين عوامل و شرايط مناسب براى گرايش به اعتياد و مصرف مواد مخدّر، مى توانند با به كارگيرى اين نيروى تكوينى الهى، در برابر همه عوامل انحراف ايستادگى نمايند و دامان خود را از آلوده شدن به آن دور دارند.

به نظر مي رسد اولين تركيب دارويي ترياك در قرن 16 ميلادي به دست آمد و آن را به نام كاشف سوئيسي اش ناميدند كه دكتر پاراسلوس بود.(Claudanum Paracelsi),(Dr.Paracelsus)
يك پزشك انگليسي به نام توماس سيدنهام (Thomas Sydenham) كه افلاطون انگلستان ناميده شده، نيز در قرن هفدهم م. داروي جديدي را با ترياك تهيه كرد.

در قرن نوزدهم م. بسياري ديگر از فرآورده هاي آن ( مورفين ، كدئين و... ) كشف گرديد.

گيـــــاه خشخاش از ناحيــــــه آسياي صغير به يونان منتقـــــل شده، اگـــــر چه در بعضـــي منــــابع آمــــده است كه در اروپـــــا مجـــــارها اولين ملتي هستند كه با گياه خشخاش آشنا شده اند و گياه شناسان اين كشور، اين آشنايي را از هزار و دويست سال قبل از ميلاد به بعد مي دانند. ولي هومر شاعر نابينا و حماسه سراي يوناني كه احتمالا 600 سال قبل از ميلاد مي زيسته در آثار خود از گل خشخاش ياد مي كند كه در باغهاي شهر روم كشت مي شده و چون يونانيان زمان سقراط يعني حدود چهار صد سال قبل از ميلاد از تاثيرات طبي ترياك سخن گفته اند، مي توان گفت كه حداقل آشنايي يونانيان با تاثيرات طبي مخدرها به چند صد سال قبل از ميلاد مسيح بر مي گردد.

گياه خشخاش

بقراط در چهار صد سال قبل از ميلاد مسيح و نئوفراست در همان تاريخ از ترياك براي درمان اسهال و رفع درد استفاده مي كرده اند.

از نوشته هاي پاپيروس بر مي آيد كه مصري ها از زمانهاي قديم (اپيوم) استعمال مي كرده اند و اسم (Thebaica) مشتق از شهر (Thebes) است كه در آنجا خشخاش نيز مي كاشتند.

در ژاپن تا قرن پانزدهم ميلادي گياه خشخاش كشت نشده بود، در دايره المعارف بريتانيكا آمده كه ترياك در قرن هفتم قبل از ميلاد مسيح در چنين كشت مي شده و به وسيله تركها و عربها در قرون 6 و 7 به چين برده شده و تا قرن هفدهم ميلادي براي تسكين دردها و به طور محدود مورد استفاده بوده است. در قرن هيجدم م. مصرف دارويي ترياك در دنيا حدود 1700 تن بود.

ترياك خام (طبيعي) به صورت گلوله، چانه، قرص، قالبي، آجري و حتي به صورت پودر عرضه مي گرديد و در قديم براي تسكين درد به طور مايع و جامد استفاده مي شده است.

در ايران، پزشكان عالي قدري مانند شيخ الرييس ابوعلي سينا (370 – 427 ه. ق) و ابوبكر محمد بن زكرياي رازي (251- 313 ه. ق) از ترياك در مواد گوناگون بيماري ها استفاده كرده اند و در اشعار شعرايي كه پس از اين دو دانشمند مي زيسته اند، به موارد طبي ترياك اشاراتي شده است.

اگر چه خوردن ترياك در چيــــن معمول بود، ولي دود كردن و كشيدن ترياك از آمريكاي شمالي به چين رسيد و رايج گرديد. بعضي از مــــردم تــــرياك را با توتون مخلوط مي كردند، و بزودي كشيدن ترياك به حدي بين مردم گسترش يافت و عمومي شد كه حتي به درباريان هم سرايت كرد و به عنوان يك مشكل بزرگ اجتماعي چين در آمد كه در سال 1729 م. توسط امپراطور (يانگ چينگ، 1735 – 1723 م.) ممنوع اعلام شد.

فروش و كشيدن ترياك ممنوع گرديد و موقتا به تجارت ترياك لطمه زد. با وجود اين لطمه، كمپاني انگليسي هند شرقي به كشت ترياك در ايالت بنگال هند ادامه داده و آن را در سال 1775 م. به وسيله (ناركي وارن هستينگ) كه از صورت يك كارمند ساده به حكمراني كليه املاك انگليس در هند رسيده بود، در انحصار خود گرفت و او اين ماده را با نرخي ارزان و مقدار فراوان عرضه مي كرد.
كمپاني ، خود مستقيما در چين فعاليت فروش نداشت و ترياك را به بازرگانان بزرگ و خصوصي چين در ساحل تحويل مي داد و بازرگانان ياد شده آن را در بازارهاي چين به فروش مي رساندند، و در ازاي فروش ترياك، طلا و نقره و گاهي هم چاي، كتان، ابريشم به نمايندگان كمپاني تحويل مي دادند.

مقدار ترياكي كه كمپاني ياد شده در سال 1729 م. به چين داده، 200 صندوق بود كه در سال 1767 م. به 1000 و در سال 1820 م. به 10000 و از 1830 تا 1838 م . به 40000 صندوق افزايش يافت.

در ماه مارس 1839 م. امپراطور وقت، (لين چه هسو) را كه مردي قاطع بود به كانتون فرستاد و او پس از گفتگوهاي بي نتيجه با تجار خارجي و چيني دستور داد بيش از 20000 صندوق كه حاوي حدود يك ميليون و نيم كيلو ترياك بود، مصادره شود. صندوقها را به ساحل بردند و (لين) شخصا در ميان ابراز احساسات مردم، آنها را آتش زد، آتشي كه 20 روز روشن بود.

به موازات انگليس ها و همراه با آنها پرتغاليها و ديگر كشورهاي غربي حتي ايالات متحده آمريكا از تركيه و هند ترياك تهيه كرده و به تجارت آن در چين مي پرداختند. مشكل ترياك سرانجام منجر به جنگهاي ترياك در سالهاي 42- 1839 م . و 60- 1856 م. شد.

در فاصله جنگ هاي اول و دوم، تجارت ترياك در چين از 50000 به 60000 صندوق افزايش يافت.

در ســــال 1907. (چينگ) توانست جلوي ورود ترياك را به داخل چين بگيرد و تا سال 1917 م. ورود تــرياك از هند به چين ممنوع بود ولي چيني ها خود مبادرت به كشت خشخاش در داخل كشورشان كردند.

با وجود ممنوعيت هـــاي فرمانروايان چين، در اوايل جنگ جهاني اول باز هم بيش از هفتاد ميليون كيلو ترياك وارد چين شد.

گويا در سال 1937 م. حدود 4 ميليون نفر چيني به ترياك معتاد بوده اند كه نامشان ثبت شده بود و در سال 1938 م (مائو) رهبر حزب كمونيست چين مي شود.

در دهه هاي 1940 تا 1980 م مبارزه شديد عليه اعتياد و درمانهاي اساسي و گسترده براي معالجه اعتياد در چين جريان داشته و اين كشور تجربيات با ارزشي در اين زمينه دارد.

هم اكنون در ناحيه يونتان در جنوب غربي چين كه در مجاورت برمه، لائوس و تايلند (مثلث طلايي) قرار دارد، كشت خشخاش براي استفاده دارويي مجاز است و همين امر موجب بقاي اعتياد در اين ناحيه شده و ضمنا گزارش شده ترياك از اين منطقه تا حدودي به صورت غير قانوني از بنادر چين به هنگ كنگ و غيره قاچاق مي شود.

تاريخچه ترياك در ايران

در ايران كشت ترياك در دوره سلسله صفويه براي مصرف داخلي كه در ايران گسترش سرسام آوري داشته، تا حدي كه بعضي از پادشاهان اين سلسله هم معتاد بودند، ولي با دقت در اشعار شعراي پيش از اين تاريخ گويا ايرانيان پيش از اين دوره هم ترياك خواري داشته اند.

تاورنيه و شاردن كه در زمان صفويه از ايران ديدن كرده اند، مي نويسند: (خوردن ترياك و كوكنار در ايران رايج است).

فرير (Freyer) طبيب و جراح كمپاني انگليسي هند شرقي كه در سال 1087 ه. ق از ايران ديدن كرده، در سفر نامه خود مي نويسد: "ايرانيها هر وقت بخواهند كيفور شوند، ترياك مصرف مي كنند" و اضافه مي نمايد: " كه معتادين مي توانند مقدار زيادي از اين ماده مصرف كنند بدون آنكه ناراحتي پيدا نمايند و آنها حالتي شبيه به مستي پيدا مي كنند و در بين آنان ضرب المثلي وجود دارد كه مي گويند: در كرمان از هر سه نفر چهار نفرشان ترياكي هستند".

استعمار انگليس پس از به زانو در آوردن هند، بر آن شد كه ميان لندن و هندوستان خط ارتباطي تلگراف برقرار كند و براي اين هدف مي بايست از ايران بهره مي گرفت. بنابراين، موضوع را به ناصر الدين شاه گوشزد كرد و آن را عملــي ساخت و از اين رو سيم بانان و كارگران هندي خط ارتباطي، از بزرگترين عوامل گسترش و آمــــوزش ترياك كشي در ايران گرديدند و خراسان دروازه ترياك كشي شد، به طوري كه از سال 1230 ه. ش پيشقراولان قاچاقچيان اين ماده مخدر در لباس دراويش هندي در خراسان و كرمان پراكنده شدند و به ترياك كشي پرداختند.

اين سوداگران انگليسي بودند كه از يكسو به طور غير مستقيم سعي در تشويق كشت و توليد بيشتر ترياك نموده و از سويي ديگر ترياك كشي را در سطح گسترده اي در سراسر ايران گسترش دادند تا بتوانند سلطه خود را در كشور هاي تحت استعمار بيشتر كنند.

بنابراين همراه با رشد استعمار در جوامع در حال توسعه، كشت خشخاش و اعتياد به ترياك نيز در روستــاهاي ايران متداول گشت و خريد و فروش آن معمول گرديد و از آنجا كه انگليسي ها ترياك ايران را به قيمت خوبـــي مي خريدند، كشاورزان دست از كاشت گندم و ديگر محصولات كشاورزي كشيدند و قسمت زيادي از كشتزارهاي گندم را به كشت خشخاش اختصاص دادند، به طوري كه ترياك به صورت يكي از مهم ترين كالاهاي صادراتي ايران در آمد.

ماژوري نومي مورخ انگليسي در اين مورد در كتاب (شرق ميانه) مي نويسد: " از 26 ولايت ايران در 18 ولايت آن ترياك كاشته مي شود و........".

از طرفي براي كشت خشخاش كشاورزان و كارگران هنگام گرفتن شيره خشخاش از آن مي خوردند و به آن عادت مي كردند. سرانجام در 1329 ه. ش رژيم وقت به منظور كنترل ترياك و در واقع حفظ منابع مادي خود قرارداد "انحصار ترياك" را به تصويب مي رساند. هر چند اين قانون ظاهرا در جهت كاهش ميزان مصرف اين ماده و مبارزه با آن وضع گرديده بودن ولي عملا مردم را به ترياك كشي دعوت و تشويق مي نمود، زيرا در بخشي از اين قرارداد مقرر گرديده بود كه دولت موظف است سوخته ترياك را پس از مصرف، جمع آوري كند و در ازاي هر مثقال سوخته ترياك مبلغي هم به عنوان حق الزحمه به تحويل دهنده پرداخت نمايد. بدين گونه ملاحظه مي گردد كه چگونه استعمار خارجي و ايادي داخلي آن در تار و پود اين ملت رخنه مي كنند و مردم را به اسارت مواد مخدر در مي آورند.

در سالهاي جنگ جهاني دوم و پي از آن قاچاق مواد افيوني و اعتياد به آن رواج بيشتري پيدا مي كند، تا آنكه در سال 1334 ه. ش قانون منع كشت خشخاش و جلوگيري از مصرف غير طبي ترياك از تصويب مجلس گذشت و در سال 1348 دولت وقت، قانون منع كشت خشخاش را لغو كرده و قانون كشت محدود خشخاش و سهميه كوپن ترياك را جايگزين آن نمود. ولي كليه اقدامات دولت وقت، ظاهري بود و رژيم نه تنها سعي جدي در از بين بردن و حتي محدوديت آن اعمال نمي داشت، بلكه عوامل استعمار خارجي و داخلي نيز به نوعي در گسترش اعتياد مي كوشيدند.

آنچه قابل ذكر مي باشد اين است كه در سال 1311 ه. ش. (زمان سلطنت رضا خان) هشت شيره كش خانه به طور رسمي در محله باغ فردوس كنوني داير بود كه نام آنها را دارالعلاج يا شفا خانه گذاشته بودند!!

خلاصه آنكه استعمال ترياك در دوران قاجاريه، در زمان خاندان (پهلوي) گسترش يافت و علاوه بر ترياك، مصرف هرويين نيز معمول شد كه اين ماده را در حدود سال 1960 م. (1339 ه. ش) يك دارو ساز ايراني از آلمان به ايران آورد.

انواع ترياك
1- ترياك خام, كه عبارت از شيره خودبخود غليظ شده گرزهاي خشخاش است كه بدون توجه به ميزان آن, جز براي بسته بندي و ارسال, دستكاري ديگري در آن نشده باشد.(تصوير 1)

2- ترياك عمل شده (پرورده), طبق تعريف لاهه, ترياك پرورده محصولي است كه از ترياك خام با يك رشته عمليات مخصوص حل كردن, جوشاندن, بودادن و تخمير بمنظور تبديل آن به عصاره براي استعمال غير طبي تهيه مي شود. (تصوير 2)

3- ترياك پزشكي, ترياكي كه مقدار آن (دوز) مشخص بوده و براي مصارف درماني و پزشكي كاربرد دارد. و در صنايع داروسازي هر كشوري آن را بصورت گرد يا دانه هاي ريز درآورده و يا با مواد بي اثر مخلوط كرده و مورد مصرف قرار مي دهند.

تصوير 1- ترياك خام


مشتقات ترياك
در ترياك حدود 25 نوع آلكالوئيد وجوددارند كه 6 نوع آن بيشتر از بقيه در ترياك يافت مي شوند كه عبارتند از : مورفين (3 تا 23درصد), كدئين (5/0درصد), پاپاورين (1/0درصد), نارسئين(1/0درصد), ناركوتين (7درصد), تبائين (3/0درصد).

هرچه مقدار مورفين موجود در ترياكي بيشتر باشد مي گويند آن ترياك داراي مرغوبيت بيشتري است. مقدار مورفين در ترياكهاي بازرگاني 6 تا 14 درصد مي باشد.

نحوه مصرف ترياك

ترياك به صورت خوردن، كشيدن يا تزريقي مورد مصرف قرار مي گيرد. ترياك از نظر طبقه بندي فارماكولژي، تضعيف كننده فعاليتهاي سلسله اعصاب مركزي است.

علائم مصرف ترياك

مهمترين علائم مصرف ترياك و مشتقات آن عبارتند از : 1- خواب آلودگي با حضور ذهن, 2- تسكين درد, 3- انبساط خاطر و آرامش, 4- احساس گنگ و مبهم به زمان و مكان, 5- بخواب رفتن با آرامش و تخيلات مطبوع, 6- سستي اراده و ضعف حركات فعاله و 7- كاهش اميال جنسي.

تصوير2- ترياك پرورده

اثرات دلپذير و آرامش بخش مواد مخدر بسته به مصرف دارو و تحمل شخص بمدت چهار تا شش ساعت ادامه مي يابد و پس از آن مرحله خماري فرا مي رسد كه بصورت خميازه و آبريزش از بيني, بيقراري, بي اشتهائي, افسردگي, تهوع و استفراغ مي باشد.

بعد از كشيدن به اصطلاح چند "بست" ترياك, توجه فرد بر روي خودش متمركز شده و گرايش شديدي به آرامش پيدا مي كند. درحقيقت اعصابش آرام و اراده اش سست شده و در تفكر و خيال فرو مي رود و از معاشرت با ديگران تا حدودي پرهيز مي كند و از وزن و زمان و فضا آزاد مي شود. و دگرگوني در جهت يابي زماني- فضائي در وي ايجاد مي شود. مصرف ترياك سبب مي شود تا گذشته وآينده فرد با هم مخلوط شده و مجموعه "حال" را برايش ايجاد نمايد و از زمان آزاد گردد.

شخص معتاد به ترياك در خيال واهي خود پس از استعمال ترياك احساس مي كند كه داراي روشن بيني زياد و قدرت فهم و قضاوت هوشيارانه و بينش و ادراك اصيل از دنياي اطرافش مي باشد و از اين كه بدون هيچ سعي و كوششي داراي اين حالت در تفكر و تصور گرديده ابتدا تعجب مي كند. ولي رفته رفته در حالت كيف فرورفته و احساس خوشي و خوشبختي به وي دست مي دهد و درنتيجه نسبت به محيط اطراف خود بيگانه و بي تفاوت مي گردد.

با توجه به مطالب ذكرشده, فرد معتاد به ترياك به سهولت مي تواند, ساعات شبانه روز را با بي خوابي و روياهاي رضايتبخش ادامه دهد. و بتدريج در وي وابستگي و بندگي ايجاد شود و در فواصل بست يا پيپ ها اين فرد انرژي خود را از دست داده و اندوهگين و بي حوصله مي شود و حالت يكنواختي در صدا و كندي در حركاتش نمايان مي شود.

لاغري و ضعف عمومي در معتادان به ترياك رفته رفته شديدتر مي شود و ضايعات فيزيكي و رواني و اجتماعي فرد بتدريج زيادتر شده و موجب زوال و نابودي فرد مي شود. يعني با گذشت زمان تحمل فرد به مقدار مصرف ترياك بيشتر مي شود و فواصل آن نيز كمتر شده و گروهي نيز در پايان به هروئين روي مي آورند. از نظر اجتماعي, اگرچه معتادان سنتي به ترياك در هر نقطه كشور همچنان به فعاليت خود اجباراً ادامه مي دهند ولي از هم پاشيدگي خانواده در اغلب موارد نتيجه اوليه اين نوع اعتياد محسوب مي شود. مصرف مزمن داروهاي مخدر توسط مادر در حين حاملگي كه شامل ترياك و مشتقات آن و آمفتامين ها و باربيتوراتها مي باشند براي جنين مضر است و سبب ديسترس داخل رحمي و كم وزني نوزاد و گاهاً مرگ جنين و نوزاد مي شود و در مواردي كه مادر حامله معتاد تمايل و سعي در ترك اعتياد را دارد بايستي سقط زودرس را انجام داد.

مصرف بيش از اندازه ( Overdose)

مصرف بيش از حد، موجب اختلالات سيستم تنفسي گرديده و تنفس به كندي و آهستگي صورت مي گيـــرد و در نهايت احتمالا متوقف شده و به مرگ منجر مي شود. استفاده ترياك همراه با الكل مي تواند، بسيار خطرناك باشد.

درمان و ترك ترياك

اكثريت معتادان به مواد مخدر بويژه ترياك، تمايل به ترك اعتياد به صورت تدريجي و در منزل و بويژه زيرنظر پزشك را دارند. بدين منظور يك روش ساده و مفيد در زير عنوان مي‌گردد كه بسياري از معتادان قادر به ترك آن بوده و تعداد زيادي از معتادان نيز از طريق درمان سرپائي و درمانگاهي با همين روش اعتياد را ترك كرده اند و خوشبختانه هيچ خطري نيز دربر نداشته‌است. در اين روش ابتدا بايستي فرد معتاد به ترياك، در طي 15 روز و هر روز مقدار كمي از ميزان ترياك مصرفي روزانه‌اش را كم كند و پس از 15 روز به يك حد مي‌نيمم برسد، سپس با تجويز 4 داروي زير كه بيشتر جهت درمان علائم و نشانه‌هاي ترك اعتياد بكار مي‌رود و نوعي جايگزيني خفيف نيز مي‌باشند مي‌توان در مدت 10 روز، وي را از اعتياد نجات داد (درمجموع 25 روز). داروهاي مصرفي عبارتند از: 1- استامينوفن كدئين كه در روز اول به ميزان 6-3 عدد و براي 3 بار در روز مصرف گردد كه علاوه بر جايگزين شدن مقاديري از كدئين بجاي ترياك مصرفي، مي‌تواند علائم درد بدن و ناراحتي و سردرد ناشي از ترك اعتياد را بطور چشمگير كاهش دهد و سپس از روز دوم تا 10 روز مي‌تواند روزانه حدود 3 عدد از استامينوفن كدئين‌دار را مصرف نمايد.

2- مپروبامات و يا داروهاي خانوادة باربيتوريكها : كه جهت تكانهاي عضلاني و مسائل روحي و عصبي و عضلاني مي‌توانند مفيد واقع گردند كه در روز اول روزانه 3 عدد و روزهاي دوم و سوم روزانه 2 عدد و سپس تا روز دهم روزانه 1 عدد.

3- قرص ديفنوكسيلات كه بدليل اسهال و اختلالات گوارشي حاصله از ترك اعتياد بصورت روزانه 3-1 عدد و برحسب نياز به مدت 10 روز تجويز گردد.

4- قرص ديازپام دو عدد روزانه بصورت 1 عدد ديازپام 5 ميلي‌گرمي در صبح و يكي در شب مصرف گردد.

و براي ساير علائم حاصله از ترك اعتياد بايد داروي مربوط به آنرا تجويز نمود. مثلاً اگر فرد دچار استفراغ و تهوع شد بايد از داروهاي ضد استفراغ استفاده كرده و يا اگر تغييرات فشارخون و مسائل قلبي پيداكرد داروهاي مربوط به آنها را تجويز نمود. مصرف قرص يا آمپول كلرپرومازين و فنوباربيتال در صورت نياز مي‌تواند بسيار مفيد باشد. مصرف ساير داروهاي ترك اعتياد و رفع سندرم ترك اعتياد نيز مي‌تواند در هر مقطعي از ترك اعتياد مورد استفاده قرارگيرد.

افراد معتادي كه تمايل به ترك اعتياد دارند اگر زيرنظر پزشك اقدام به ترك نمايند بسيار موفق‌ترند و جاي هيچگونه اضطراب و نگراني از مسائل ترك اعتياد باقي نمي‌ماند زيرا پزشك مربوطه برحسب نياز مي‌توان به تزريق سرم و يا تجويز داروهاي مورد نياز اقدام نمايد.

مصرف اغذيه پرانرژي و مايعات ضروري همراه با ورزشهاي روزمره و مراقبت خانوادگي و تفريحات سالم و شادي‌بخش از ضروريات و اقدامات واجب در روزهاي ترك اعتياد مي‌باشند.

سيگاري‌ها روزي ‪ ۳۰دقيقه ....

ایرنا-يك مطالعه نشان مي‌دهد كه سيگاري‌ها بطور متوسط نيم ساعت از روز كاري خود را صرف سيگار كشيدن مي‌كنند. به گزارش پايگاه اينترنتي بي.بي.سي، مطالعه يك هزار بزرگسال نشان داد كه متوسط سيگاري‌ها در حين كار حدود سه زمان استراحت ده دقيقه‌اي را صرف اين عادت مي‌كنند.
طبق ارزيابي "انجمن مراقبت بهداشتي بنندن‪ ،"Benendenدر انگلستان سالانه ‪ ۲۹۰هزار روز كاري به شكل ترك محل كار براي سيگار كشيدن تلف مي‌شود.

اين گروه اعلام كرد كه زمان استراحت سيگاري‌ها به يك "موضوع اختلاف نظر" در محل كار تبديل شده است.
اين مطالعه نشان داد كه برخي از كارمندان در روز هفت بار براي سيگار كشيدن به خود زمان استراحت مي‌دهند.
"جكي استابينگتون" از موسسه مراقبت بهداشتي بنندن گفت، غير سيگاري‌ها احساس مي‌كنند كه سيگاري‌ها با اين كار از كار كردن اجتناب مي‌كنند و اين گزارش نظر آنها را تاييد مي‌كند.

وي گفت، ترك محل كار براي سيگار كشيدن براي افراد غير سيگاري يك فايده دارد و آن اين كه حداقل باعث مي‌شود ديگران درمحيط كار در معرض دود سيگار آنها قرار نگيرند.

وي افزود، با اين وجود اگر مشاهده شود كه سيگاري‌ها از زمان استراحتي كه به آنها داده شده است سوء استفاده مي‌كنند، از محبوبيت آنان در ميان همكارانشان به شدت كاسته خواهد شد

کشیدن قلیان به اندازه استعمال دخانیات زیان دارد

جام جم آنلاين: سازمان جهانی بهداشت روز چهارشنبه اعلام کرد مقدار نیکوتین موجود در یک وعده کشیدن قلیان با یک بسته کامل سیگار برابر است.
به گزارش رویترز، بسیاری از مردم مصر به گمان این که کشیدن قلیان کمتر زیان دارد به استعمال آن رغبت بیشتری نشان می دهند.

حسین جزایری، مدیر منطقه ای سازمان جهانی بهداشت گفت: آن ها تصور می کنند نیکوتین موجود در قلیان به دلیل وجود آب قلیان، تصفیه می شود حال آن که این تصور اشتباه است.
جزایری در میزگردی مطبوعاتی افزود: این باور غلط از ده ها سال قبل رواج پیدا کرده و مردم فکر می کنند زیان و اعتیاد قلیان کمتر از سیگار است، حال آن که سخت در اشتباه هستند.
وی اضافه کرد: تمامی زیان های ناشی از استعمال سیگار در استعمال قلیان نیز وجو دارد.

کشف واکسن پیشگیری از اعتیاد

امروز روز جهانی مبارزه با مواد مخدر است . مبارزه ای که گویا همزاد تولد خود مواد مخدر است اما موفقیت چندانی را به دنبال نداشته است . بر اساس جدید ترین آمارهای منتشره ایران حدود ۹ میلیون نفر سیگاری و چهار ملیون نفر معتاد دارد که البته معمولا این آمارها همیشه کمتر از مقدار واقعی است .یعنی ۴۰ تا ۵۰ درصد سیگاری ها معتاد می شوند البته با این  فرض صحیح که سیگار زمینه اعتیاد است .

وقتی ۷/۶۶ درصد از سیگاری ها اعلام می دارند که اولین بار در سن چهارده سالگی سیگار کشیده اند به اهمیت کنترل و آموزش نوجوانان بیشتر پی می بریم خصوصا وقتی بدانیم ۳درصد دانش آموزان ۱۳ تا ۱۵ ساله ایرانی سیگار میکشند . اعتیاد زن و مرد نمی شناسد زنان از ۲۴ سالگی سیگار و از ۲۷ سالگی در معرض استفاده مواد مخدر قرار دارند . بر عکس مردان که بیشتر تحت تاثیر عوامل اجتماعی به اعتیاد پناه میبرند زنان در اثر عوامل فردی به مواد مخدر روی می آورند .

حال اگر به آمار های فوق جمعیت ده هزار و دویست نفری مبتلایان به ایدز را نیز بیفزائیم آن هنگام است که متوجه می شویم در چه محیط خطرناکی زندگی می کنیم .

مبارزه با مواد مخدر روی کاغذ جدی اما متاسفانه در عرصه عمل نه تنها در ایران بلکه در جهان نیز نتیجه قابل توجهی بدست نیاورده است .

باند های مافیایی در سطح جهان و شبکه خطرناکی که به اذعان یکی از بلند پایه ترین مقامات ایران در هرم قدرت کشور ریشه دوانیده از بزرگترین موانع به نتیجه رسیدن این اقدامات است .در چنین شرایطی بنظر می رسد ما شهروندان باید خود به فکر خود باشیم .

توجه ویژه به آرامش و امننیت و صمیمیت در محیط خانواده (علیرغم تمامی مشکلات اقتصادی و اجتماعی موجود ) و همچنین آموزش صحیح و اصولی به کودکان بهترین کاری است که ما می توانیم انجام دهیم . در کنار اعتماد به نفس ذاتی ایجاد یک ترس سنتی از مقوله اعتیاد با آموزش به کودکان و نشان دادن حال وروز معتادان اطراف محیط زندگی مان بهترین آموزش به نسل آینده ساز است .

وقتی ما از آغاز طفولیت این واقعیت را در ذهن کودک تزریق نمائیم که مثلا سیگار کشیدن فعل ناشایستی است و عاقبت آن اعتیاد به مواد مخدر است این مسئله را ملکه ذهن کودک خواهیم کرد که همواره از مواد مخدر و سیگار بر حذر باشد .

والدین گرامی / مربیان و معلمان گرامی از همین امروز شروع کنیم .البته به شرط آنکه خود اهل آن حرفها نباشیم .

به امید جامعه ای سالم /آزاد و تندرست

جوانان و اعتیاد، چه کسی مقصر است و چاره چیست ؟

اعتیاد به مواد مخدر یکی از شناخته ترین آسیبهای اجتماعی در جامعه ایران است. آمار دقیقی از شمار مبتلایان میلیونی به این پدیده خانمانسوز در دست نیست، اما شواهد نشان می دهد که سیری صعودی دارد. رشد روز افزون ابتلای جوانان به مواد مخدر و درگیر شدن میلیونها نفر از شهروندان ساکن در جامعه ایران در تارهای پیچیده توزیع و مصرف مواد مخدر این معضل را به یک بحران اجتماعی تبدیل کرده است.

فاجعه بارتر آن است که میانگین سن اعتیاد بشدت کاهش یافته و امروزه علاوه بر اعتیاد نوجوانان که در میان آنها شمار دختران معتاد نیز روبه فزونی است، جامعه فرودستان ایران با پدیده نوپائی بنام اعتیاد کودکان روبروست.

گسترش مواد مخدر در جامعه ایران و افزایش فزاینده آن آثار و پیامدهای بسیار نگران کننده ای به دنبال داشته است.

در بررسی علل و عوامل عدیده و موثر در سوق یافتن جامعه جوان ایران بسمت اعتیاد، دیدگاهها یکسان نیست. اما با وجود اینِ نگاههای گوناگون در بقاء و گسترش اعتیاد عواملی نقش تعیین کننده دارند، که در این نوشته کوتاه به چند علت آن می پردازیم.

اعتیاد رابطه ی مستقیم و تنگاتنگی با فقر و بیکاری،تبعیض و نابرابری اجتماعی دارد. و از آنجا که دولت کلیه ابزارهای حل این مصائب اجتماعی را در اختیار دارد، بدون تردید نقش دولت در پیشگیری، کاهش و یا افزایش اعتیاد تعیین کننده است.

بر اساس آمارهای موجود جامعه ایران یکی از جوانترین جوامع دنیاست، بطوریکه بیش از 60درصد شهروندان آن زیر 30سال سن دارند.

در چنین جامعه ای که توسط یک حاکمیت بورژوائی آنهم ازنوع مافوق ارتجاعی اش اداره و  ساماندهی می شود، و سرکوب و استثمار کارگران و زحمتکشان، زنان و  جوانان سیاست و اولویت آن است، بدون تردید شهروندان جوانش بیشتراز هر جامعه دیگری درمعرض آسیب های اجتماعی قرار می گیرند.

بنابراین و با توجه به عملکرد 27 ساله جمهوری اسلامی و دستگاهها و نهادهای انتطامی و امنیتی اش، می توان گفت که خود دولت نقش تعیین کننده ای در گسترش مواد مخدر و بردن جامعه به این سمت را داشته است. اما چگونه ؟

بیکاری و فقر، و عدم وجود یک سیاست اشتغال زا در ایران یکی از معضلات اجتماعی و از موثرترین عوامل گسترش اعتیاد است.

بیکاری اعتماد به نفس را از انسان سلب می کند، امیدها را به ناامیدی و یاس، و غرور احساس مسئولیت را به سرشکستگی تبدیل می کند. پیامد بیکاری، فقر و تنگدستی است، فقر و تنگدستی زمینه های افسردگی، انزوا و تنهائی و در نهایت در جامعه ای که دسترسی به مواد مخدر به سهولت ممکن است، پناه بردن به اعتیاد را بدنبال میاورد. برعکس بسیاری از ارزش های مثبتی که در اشتغال وجود دارد مانع از سوق یافتن فرد به سمت اعتیاد به مواد مخدر خواهد بود. فرد شاغل به مناسبت درگیر بودن در تولید و قرار گرفتن در شبکه روابط اجتماعی نه تنها احساس ارزشمندی و اعتماد به نفس می کند، بلکه با قرار گرفتنش در یک روابط اجتماعی و کاری از  انزوا و تنهائی برون آمده و کمتر در معرض آسیب های اجتماعیِ چون اعتیاد قرار می گیرد.

نتیجه می گیریم که وجود یک سیاست اشتغال زا که بیکاری و فقر، و به عبارتی  دیگر تبعیض و نابرابری را در جامعه کاهش دهد از عوامل موثر در پیشگیری از اعتیاد و دیگر آسیب های اجتماعی است. اما رژیم جمهوری اسلامی نه تنها  دارای چنین سیاستی نیست، بلکه با فراهم آوردن زمینه های مطلوب دیگری که   مختصرا" به آنها اشاره خواهیم کرد، در آلوده کردن فضای جامعه به مواد مخدر نقش تعیین کننده دارد.

علاوه بر عوامل فوق حمایت دولت از باندهای قاچاق مواد مخدر، درگیر شدن نهادهائی چون وزارت اطلاعات و سپاه پاسداران در قاچاق مواد مخدر، تبدیل ایران به مسیر ترانزیت مواد مخدر از افغانستان و  پاکستان به ترکیه و ترانزیت محمو له های بزرگ زیر نظر و نگاه نهادهای نامبرده از دیگر عوامل موثر در گسترش این پدیده شوم است.

سالهای جنگ ایران و عراق و پیامدهای آن یکی دیگر از عوامل ابتلای بسیاری  از جان به در بردگان از جنگ به مواد مخدر است.

زندانهای جمهوری اسلامی به دلیل اینکه بسیاری از زندانبانان آن کانالهای قاچاق مواد مخدر به داخل زندانها هستند، بستر مناسب دیگری برای آلوده شدن شمار هرچه بیشتری از جوانان جامعه به مواد مخدر است. و در نهایت سرکوب خواستها و نیازهای مادی و معنوی جوانان توسط رژیم و ابزارهای سرکوبش، بی تفاوتی نسبت به ایجاد فضا و محیط های تفریحی سالم و ایجاد امکانات ورزشی برای جوانان و عدم توجه به حاشیه نشینان از عوامل دیگر گسترش اعتیاد در جامعه ایران است. بطوریکه دامنه آن تا اعماق جامعه نفوذ پیدا کرده است.

همانطوریکه در ابتدای این مبحث اشاره شد، شمار زیادی از دختران و کودکانی که در خانوادهای معتاد و در جوار والدین معتاد قرار دارند نه تنها خود معتاد شده اند بلکه بسیاری از آنها درگیر توزیع مواد مخدر و اسیر باندهای  تبهکار  قاچاق مواد مخدر گردیده اند. متاسفانه شمار زیادی از این بلا زده گان  در مسیری گام گذاشته اند که تا جمهوری اسلامی حاکم باشد، برگشت از آن اصولا" ممکن نیست و این فاجعه عظیمی است که جامعه ایران راتهدید می کند. فاجعه ایی که کمترین پیامدهایش متلاشی شدن شمار زیادی از خانواده ها، فراری شدن دختران نوجوان از منزل، افزایش شمار کودکان خیابانی و  پیدایش پدیده کودکان معتاد است.

و آخراینکه پیشگیری از گسترش مواد مخدر و مبارزه علیه آن در ظرفیت و صلاحیت این رژیم نیست. شرط  سالم سازی جامعه ایران، جامعه ای که بری از فقر و بیکاری،اعتیاد و نابرابری و دیگر مصائب نظام سرمایه داری باشد، سرنگونی جمهوری اسلامی است. تجربه نشان داده است که تنها با برداشتن این  مانع است که انجام هرگونه تغییرات مثبتی در این زمینه ممکن خواهد شد.

اعتياد

آيا شما معتاد هستيد؟ حتماً از خواندن اين سؤال خيلي تعجب مي كنيد و فرياد مي زنيد: «نه...» اين سؤال ما را به ياد مواد مخدر، الكل و نظاير اينها مي اندازد و همين باعث مي شود بخواهيد هر گونه ارتباط خود با چنين مواد پليد و آسيب زننده اي را نفي كنيد.

اكثر برخوردهاي ما با اعتياد با خشم، تضاد و نااميدي همراه است. براي همين هم هست كه در مورد اعتياد از عباراتي مثل جنگ با مواد مخدر، از بين بردن عفريت اعتياد و نظاير اينها استفاده مي كنيم و به بيان داستان ها و حكاياتي از زندگي هايي مي پردازيم كه نشان مي دهند چگونه رفتارهاي اعتيادي، زندگي افراد را بر باد داده است. اما آيا دامنه استفاده ازتخدير كننده ها، تنها به چيزهايي مثل سيگار، حشيش، هروئين و الكل محدود مي شود؟ بايد بگوييم خير. در جهان امروز اعتيادهاي ديگري هم ديده مي شود كه اكثر شما با آنها آشناييد منتها ممكن است ندانيد كه اعتياد به اينها نيز در زمره رفتارهاي اعتيادي محسوب مي شود. در اين مقاله به معرفي برخي از اين رفتار هاي اعتيادي پرداخته ايم.

اعتياد به كار

اين اعتياد مسلماً با اعتيادي نظير اعتياد به الكل بسيار متفاوت است. معتادين به كار، همه ساعات و كل روز خود را صرف كار مي كنند و به اين ترتيب با دليل موجهي از اطرافيان خصوصاً افراد خانواده خود غافل مي شوند. در واقع اعتياد به كار، براي آنها اقدامي موثر براي فاصله گرفتن از ديگران است. كسي كه معتاد به كار است سرمايه گذاري سنگيني در كارش مي كند و نشان مي دهد كه براي او كار جدي است و او هم در كارش جدي است و به همين دليل بايد از جانب ديگران كاملاً جدي گرفته شود، اما در حقيقت، كار پوششي است براي فرار از مسئوليت هايي كه او نمي تواند و نمي خواهد با آنها روبه رو شود!

اعتياد به تلويزيون

دلايلي در دست است كه نشان مي دهد تماشاي تلويزيون هم داراي نشانه هاي يك رفتار اعتيادي است! بدين معني كه وقتي معتاد به تلويزيون را از تماشاي آن محروم مي كنيم، نشانه هاي محروميت ظاهر مي شود. در يك بررسي مشخص گرديد كه مانند هروئين، وقتي اشخاص بسيار معتاد به تماشاي تلويزيون، از آن محروم شدند، آثار محروميت نظير پرخاشگري، اضطراب، افسردگي، ناتواني در كنار آمدن با اوقات بيكاري و احساس گناه، 5تا 7 روز بعد به شدت در آنها نمايان شد. در اكثر موارد نياز به تماشاي افراطي تلويزيون، ناشي از احساس تنهايي و محروميت در زندگي است، نكته اي كه از نظر خود فرد در اغلب موارد پنهان مي ماند!

غير از اين اعتيادها، موارد ديگري هم وجود دارند كه به ظاهر مخدر نيستند اما فرد دانسته يا ندانسته به آنها معتاد مي شود. براي مثال، قهوه در حال حاضر در شمار مواد ممنوعه مصرفي نيست، در حالي كه مصرف زياد آن مي تواند مسائل جسماني و حتي احساسي شديدي ايجاد كند. بالزاك، نويسنده معروف فرانسوي در اثر اعتياد به قهوه از دنيا رفت. عادت او به قهوه چنان زياد و مخرب شده بود كه آن را به صورت سوپ غليظ مي خورد!

برخي افراد هم به چاي اعتياد دارند و اگر سر ساعت خاصي چاي ننوشند دچار سردرد و بي حوصلگي مي شوند! اعتياد به خريد كردن، فوتبال و به اينترنت نيز(خصوصاً در مورد پسران نوجوان) از ديگر انواع اعتياد است.پس همان طور كه مي بينيم بسياري از ما در سطوح كم يا زياد معتاديم. اما ببينيم چه مي شود كه نوع يا درصدي از اعتياد دامن گير بسياري از ما مي گردد؟

عوامل مؤثر در اعتياد

نظريه هاي روان شناختي و جامعه شناختي، دلايل زيادي براي ابتلا به انواع اعتياد ذكر مي كنند، اما ما در اينجا بيشتر قصد داريم از جنبه هاي دروني تر و تا حدودي متعالي تر، اين دلايل و عوامل را بررسي كنيم، هر چند مي دانيم كه آن دلايل نيز نتيجه بررسي ها و پژوهش هاي علمي و تجربي مي باشند و كاربردهاي خاص خود را دارند.

همه انسان ها ميل به كامل تر شدن دارند؛ تمايل به تكامل. اين تمايل در تمامي سلول هاي بدن انسان وجود دارد، گويي در حافظه هر سلول حك شده است. اين حافظه پاك نمي شود، اما مي توان روي آن را با انواع آلودگي ها پوشاند. وظيفه حقيقي ما در مورد اعتياد همين است كه آگاهي مربوط به كمال طلبي و كامل شدن را كه هميشه در شما وجود دارد، دوباره بيدار كنيم.

اعتياد به هر شكلي كه وجود داشته باشد اعم از اعتياد به مواد مخدر، غذا، الكل، سيگار، قمار، تلويزيون و صدها وسوسه ديگري كه همه روزه بر سر راهمان قرار مي گيرند، ناشي از آن است كه مي خواهيم در مكاني اشتباه به دنبال خواسته اي موجه بگرديم!

روبرت جانسون، روانشناس مشهور در كتاب خود به نام «وجد» ، همين مفهوم را چنين بيان مي كند: اعتياد چيزي نيست جز جايگزين كردن فساد و تباهي، به جاي تجربه سرور واقعي!

از اين ديدگاه معتاد يك جوينده است، اما جوينده اي گمراه. او در جستجوي شادي، نشاط و حتي ماورايي شدن است، اما در جهتي نادرست نگاه مي كند و در همان جهت نادرست دست به اقدام مي زند.

دست كم در شروع اميدوار است چيزي شگفت انگيز را تجربه كند، چيزي كه او را به وراي واقعيات تحمل ناپذير روزانه ببرد. البته اعتياد چيزي نيست كه كسي به آن افتخار كند، اما نشانه اي است از ميل انسان ها به رسيدن به تجربه هاي فراتر، تجربه هايي كه متأسفانه، هرگز با داروهاي مواد مخدر يا با رفتارهاي وسواسي، حاصل نخواهد شد. اكثر ما نمي دانيم نيازهاي معنوي داريم، منظور نياز به محبت يا نظاير آن نيست بلكه منظور نياز به نوعي آگاهي معنوي و دروني است. واقعيت اين است كه همان طور كه به آب، غذا و هوا احتياج داريم به «وجد و سرور» نيز نيازمنديم. وقتي نيازهاي حقيقي روح و روان، به درستي فهميده و ارضا نمي شوند بسياري از ما به انواع گوناگون فعاليت هاي تحريك كننده روي مي آوريم تا به تجربه اي كه جانسون، آن را «وجد» مي نامد دست يابيم.

همه انسان ها، در هر فرهنگ و در هر عصر تاريخي، نيازمند تجربه «وجد» بوده و هستند. آنها در پي اين بوده اند كه به نوعي از شادي و نظاير آن برسند كه وراي واقعيات زندگي روزانه باشد.

شخص معتاد نيز گمان مي كند با اعتياد خود مي تواند به شگفتي و رمز و راز برسد. اما خلأ معنوي او، كه به درستي هدايت نشده، او را به سمتي سوق مي دهد كه به اقدامات ويرانگرانه عليه خود تن مي دهد.بقيه ما نيز براي پر كردن همين خلأ، به اقدامات ديگري روي مي آوريم كه اگر چه ظاهراً به تخريب كنندگي اعتياد نيستند، اما در حقيقت، به همان اندازه نياز اساسي ما را بي پاسخ مي گذارند.

بر اساس اين شيوه درماني هر گاه اقدامي صورت مي دهيم، مثلاً مدادي را برمي داريم يا در قايق مي نشينيم يا مثلاً اسب سواري مي كنيم، تألم يا رضايت و خشنودي حاصله در ذهنمان باقي مي ماند و خاطره اي از آن تألم يا شادي، ثبت مي شود. اگر ميزان تألم، زياد باشد، سعي مي كنيم از آن عمل، حذر كنيم و اگر تجربه ما خوشايند باشد سعي مي كنيم هر طوري شده، آن را دوباره تكرار نماييم. اگر خاطره يك اقدام، لذت بخش باشد در ما ميلي ايجاد مي شود تا دست به اقدامي بزنيم كه دست كم به اندازه تجربه اوليه، رضايت بخش باشد و همين مطلب، خميرمايه اقدام افراد معتاد است.

هر كاري كه مي كنيم و يا به هر چه مي انديشيم در سلول هاي ما ميلي ايجاد مي كند كه نمي توان آن را پاك كرد. بنابر اين براي درمان اعتياد نبايد خاطره يا اميال مرتبط با رفتار اعتيادي را محو كنيم، بلكه مي بايست بر اين هدف متمركز شويم كه احساسات بسيار مثبتي در فرد معتاد ايجاد كنيم كه وسوسه هاي اعتياد را تحت الشعاع خود قرار دهد و از قدرت آنها بكاهد. يعني فرد معتاد جدا از تجربه مواد مخدر، تجربه لذت بخش ديگري داشته باشد كه بتواند به آن رجوع كند و در پرتو تماس با آن و لذت و رضايت ناشي از آن، به نيروي قدرتمندي براي بهبود خويش دست يابد. به همين دليل، درمان با اين روش، بر ايجاد يا احياي احساسات مثبت در فرد معتاد متمركز است و البته احياي چنين احساساتي ممكن نيست مگر آن كه فرد به خودشناسي و شناخت نسبتاً دقيق تري از شادي، رضايت و سرور، دست يافته باشد.

اين مقاله كوتاه در پي طرح روش هاي درماني اعتياد(كه در جاي خود كاملاً لازم و ضروري است) نيست بلكه بيشتر قصد دارد، با اشاره به خلاهاي معنوي كه در همه ما هست، بر اين واقعيت تأكيد كنيم كه اگر اين نيازهاي عميق معنوي، تحت هدايت صحيح قرار نگيرند، حتي اگر به مواد مخدر معتاد نباشيم، شادي هايمان منحصر به خوشي هاي سطح پايين و تنزل يافته اي خواهند شد كه هرگز پاسخگوي نياز ما نيستند. در نتيجه به مرور مانند معتاداني مي شويم كه هميشه در آرزوي سروري ورأي واقعيت هاي روزمره زندگي اند و البته هرگز نمي توانند آن را در پرخوري، كار، اقدامات جنسي، تلويزيون يا... بيابند.

اينك مجدداً مي پرسيم: آيا شما معتاد هستيد و آيا سعي داريد خلاء معنوي خود را از راه هاي نادرست پر كنيد؟

اگر به شناخت عميق تر و دقيق تري از خود و از مفهوم رضايت و سرور دروني نرسيده باشيم و اگر اين شناخت ما را به سوي سرمنشأ سرور و پركننده حقيقي تمام خلاء هاي دروني و معنوي هدايت نكرده باشد، بي تعارف حواسمان باشد كه معتاديم، يا به زودي به شكلي از اشكال اعتياد، مبتلا خواهيم شد!

پس لرزه ي مواد مخدر (1)

زندگي در يك دنياي رنگارنگ خيالي كه در آن همه آرزوها و خواسته ها دست يافتني هستند، چقدر لذت بخش است..! دنيايي كه در آن همه شادند، همه خوش خلق و پرانرژي و در آن زيبايي ها، زيباترند و تا عمق وجود انسان نفوذ مي كنند. اما ناگهان در اوج لذت و سرمستي همه چيز تاريك و خاموش و نابود مي شود . گويا آنچه ديده اي رويا و يا كابوسي بيش نبوده است. تو افسرده، گنگ و ناتوان ، بربرهوت دنياي خيالي خويش ايستاده اي و حتي دريغ از قطره اشكي كه بر گورستان آرزوهاي بر باد رفته بتوان ريخت...

«مريم رامشت»، روان شناس مركز مشاوره دانشجويي دانشگاه علم و صنعت ايران مي گويد: به طور كلي هيچ ماده شيميايي در اصل خوب و يا بد نيست و اين بستگي به استفاده اي دارد كه از آن مي كنيم .

وي معتقد است: بسياري از داروها اگر در موقع مناسب استفاده شود، نتيجه نجات بخشي دارد، ليكن در اثر سوء مصرف، مضرات زيادي خواهد داشت. به گفته او داروهاي محرك رواني نيز در پزشكي براي موارد متعددي درمان بخش است. مثلاً در برخي از اختلالات كودكان بيش فعال، كاهش تمركز، بيماري ناركوپسي و ... استفاده از اين داروها نه تنها ضرري ندارد، بلكه نجات بخش است. به طور كلي موادي كه مورد سوء مصرف قرار مي گيرند، به دو دسته محرك و مخدر تقسيم مي شوند.

رامشت مي گويد: آمفتامين ها جزو اين دسته از مواد هستند كه اولين بار در لابراتوار به شكل قرص ساخته شدند كه اثرات درماني خاصي داشتند، خصوصاً در درمان افسردگي هاي ناشي از كهولت، استفاده از اين دارو علاوه بر آن كه خلق را بالا برده و باعث افزايش انرژي مي شد، در كاهش اشتها نيز اثر گذاشته و براي درمان چاقي نيز مورد استفاده قرار مي گرفت. اين گروه از داروها روي برخي از گيرنده هاي مغز به نام «دوپامين» اثر مي گذارد. اين گيرنده ها از واسطه هاي اصلي شيميايي مغز محسوب مي شوند كه افزايش آنها باعث تحريك و انرژي زياد و كاهش آنها منجر به كندي و افسردگي در فرد مي شود.

وي گفت: در واقع آمفتامين با تحريك گيرنده هاي شيميايي مغز منجر به افزايش انرژي، افزايش خلق و بالا رفتن اعتماد به نفس در انسان مي شود و حتي در داروهاي دوپينگ هم يكي از انواع اين ماده مورد استفاده قرار مي گيرد.

داروهايي كه سيستم دوپاميني مغز را فعال مي كنند، علايمي شبيه به افزايش خود به خودي دوپامين را در فرد ايجاد مي كنند و داراي علايم جسمي و رواني ديگري نيز هستند مانند: احساس انرژي زياد، هيجان بسيار زياد، پرحرفي، بيش فعالي، اضطراب، خشكي دهان و بيني، بازشدن مردمك، بالارفتن فشارخون و ضربان قلب، از دست دادن آب بدن و ايجاد توهمات شنوايي، بينايي و لامسه .

اين روان شناس در مورد داروهاي خياباني (اكستازي ) مي گويد: داروهاي خياباني به طور مصنوعي و غير مجاز در لابراتوارها ساخته و فروخته مي شوند كه از جمله آن قرص هاي شادي آوري است كه به نام اكستازي، خلسه، شيشه، ياشابو، آدم و حوا، يخ (در آمريكا) معروف هستند.

رامشت افزود: قرص اكستازي، به معناي لذت يا شادي عميق برخلاف نامش داروي مفيد نبوده و از دهه هشتاد در اروپا غير قانوني و ممنوع اعلام شد. وي توضيح داد: قرص اكستازي از مشتقات آمفتامين است، در سال 1914 براي اولين بار توسط شركت داروسازي آلمان توليد شد. در آن زمان متخصصان اميدوار بودند كه بتوانند از اين قرص استفاده درماني زياد بكنند.

اين قرص در چند دهه مورد استفاده قرار گرفته است، اما به دليل عوارض زيادي كه بر جاي گذاشت به طور كلي مصرفش ممنوع شد تا اين كه بار ديگر در دهه ???? ميلادي مصرف آن در ميان نوجوانان و جوانان غرب رايج شد. اين جوانان در مجالس رقص از اين قرص ها استفاده مي كردند تا اين كه در سال ???? مصرف اين قرص غير قانوني و حمل و داشتن آن نيز، جرم اعلام شد. در تمام كشورهايي كه عضو كنوانسيون سازمان ملل هستند، از جمله ايران مصرف مواد روانگردان جرم است و هرچند كه در قانون مبارزه با مواد مخدر ايران نامي از اكستازي نيامده است، ليكن مصرف آن غير قانوني است و دست قانونگذار براي برخورد باز است .

رامشت در مورد «اكس » و عوارض آن نيز مطالبي عنوان كرد و گفت: اكس ماده اي توهم زا و محرك است و به صورت پودر نيز موجود است .

توليد كنندگان اين قرص ها كه عمدتاً در اروپاي غربي و جنوب آسياي شرقي هستند، اين قرص ها را در بيش از صد نوع، صد رنگ و با اسامي فريبنده در اختيار جوانان و نوجوانان قرار مي دهند تا بدين ترتيب آنان را براي مصرف اين مواد تشويق و ترغيب كنند.

قرص هاي شادي آور در كمتر از يك ساعت خلق فرد را بالا برده و احساس لذت بخش و شادي آوري در او ايجاد مي كند.

مصرف كننده در تخمين فاصله ها دچار مشكل شده، دچار توهم در شنوايي، بينايي و لامسه مي شود، اعتماد به نفس به طور موقت افزايش مي يابد و شخص را نسبت به آينده به طور فزاينده اميدوار مي نمايد و شخص خود را در دنيايي مي بيند كه همه آرزوهاي او دست يافتني هستند. وي افزود: اكس، حس صميميت را در فرد افزايش مي دهد و احساس مي نمايد كه با هر كسي مي تواند ارتباط برقرار كند. استفاده كنندگان از اين قرص ها دچار حالات شيرين و بد مي شوند. عده اي مي گويند كه در آن چند ساعت سرخوشي، صداي موسيقي مي شنوند و يا رنگ هاي زيبا و خاصي را مي توانند ببينند.

اين حالات به شخصيت هر كسي بستگي دارد. جواناني كه اقدام به مصرف اين قرص ها مي كنند به دليل اين كه دچار توهماتي در بينايي، شنوايي و ديگر حواس مي شوند، بدون اينكه متوجه خطرات آن بشوند، دست به كارهايي مي زنند مانند پريدن از بلندي، بيرون پريدن از ماشين در حال حركت و ...

با توجه به اين كه قرص هاي شادي آور، انرژي را به شدت افزايش مي دهد، مي تواند حالت هاي پرخاشگري و توهم را در تداوم مصرف افزايش دهد و موجبات صدمه زدن به ديگران را فراهم آورد، از اين رو كنترل فرد مصرف كننده در اين شرايط بسيار داراي اهميت است.

افراد مصرف كننده از قرص هاي شادي آور اكس بعد از اين كه تأثير حاد اكس را بعد از سه تا شش ساعت از دست مي دهند، كاملاً حالات خود را به ياد مي آورند و در بعضي از موارد فرد از اين كه تعادل رواني خود را از دست داده و دست به كارهايي زده است كه در شرايط عادي به هيچ وجه انجام نمي داده و به شدت دچار گناه، پشيماني، افسردگي و نهايتاً تفكرات خود تخريبي همچون خودكشي و يا گرايش مجدد به مصرف خواهند شد كه در صورت استفاده مكرر از اين قرص پس از مدت كوتاهي به طرز دردناكي جان مي سپارند.

قرص اكستازي به عنوان محرك ، درجه حرارت بدن، فشارخون و ضربان قلب را افزايش مي دهد و از طرف ديگر از آنجا كه اين قرص تنها نيز مصرف نمي شود و معمولاً در پارتي ها همراه با مشروبات الكلي مورد استفاده قرار مي گيرند، اين مسئله باعث كم آبي شديد بدن مي شود و در اثر ايست قلبي و عروقي جان مي دهد.

مصرف اين قرص ها به كبد و كليه آسيب مي رساند و فشارخون را بالا مي برد و در يكي از حمله هاي فشارخون كه معمولاً از عوارض اجتناب ناپذير مصرف اكس است، خونريزي مغزي ايجاد خواهد شد. مصرف طولاني مدت و زياد اكستازي منجر به اختلال درك و تفكر بدبيني گزند و آسيب، توهمات شنوايي و بينايي و در نهايت نوعي جنون پارانوئيدي (شبيه اسكيزوفرني) و بروز علائم سيستم عصبي چون بي حسي و پرش عضلاني در فرد مي شود كه در مصرف كوتاه مدت اين حالات ممكن است يك تا دو هفته طول بكشد

oمقدمه

اگردمای فلزات مختلف را تا دمای معينی(دمای بحرانی) پايين آ وريم پديده شگرفی در آنها اتفاق می افتد که طی آ ن به ناگهان مقاومتشان را در برابرعبور جريان برق تا حد صفراز دست خواهند داد .وتبديل به ابررسانا خواهند شد.

(البته موادی مانند نقره نيز هستند که مقاومت ويژه شان حتی در دمای صفر درجه کلوين نيز صفر نمی شود).هرچند در اين دما ميتوان بسياری از مواد را ابر رسانا نمود محققا ن برای رسيدن به چنين دمايی مجبورند از هليم مايع ويا هيدرژن استفاده کنند که بسيار گرانند .

امروزه ابر رسانايی را در موادی ايجاد می کنند که دمای بحرانيشان زيادتر از ۷۷ درجه کلوين است که برای رسيدن به چنين دمايی از ازت مايع استفاده می کنند که نقطه جوشش ۷۷ درجه کلوين است.

تاريخجه ابررسانايی:

ابررسانايی برای اولين باردر سال ۱۹۱۱ توسط هايک کامرلينگ اونس( ۱۸۵۳-۱۹۲۶) مطرح گرديد.

وی دمای يک ميله منجمد جيوه ای را تا دمای نقطه جوش هليم مايع( ۴.۲ درجه کلوين )پايين اوردد و مشاهده نمود که مقاومت ان ناگهان به صفر رسيد.

سپس يک حلقه سربی را در دمای ۷ درجه کلوين ابررسانا نمود و قوانين فارادی را بر روی آن آزمايش کردومشاهده نمود وقتی با تغيير شار در حلقه جريان القايی توليد شود

حلقه سربی برعکس رسانا های ديگر رفتارمی نمايديعنی پس از قطع ميدان تا ماداميکه در حالت ابر رسانايی قرار داردجريان الکتريکی را حفظ می کند .

به عبارتی اگريک سيم ابررسانا داشته باشيم پس از بوجودآمدن جريان الکتريکی درآن بدون مولد الکتريکی ( مثل باطری يا برق شهر )نيز می تواند حامل جريان باشد.

اگر در همين حالت ميدان مغناطيس قوی در مجاورت سيم ابررسانا قرار دهيم ويا دمای سيم را با لاتر از دمای بحرانی ببريم جريان در آن بسرعت صفر خواهد شد چون دراين حالتها سيم را از حالت ابررسانايی خارج کرده ايم .

آقای اونس با همين کشف جايزه نوبل فيزيک در سال ۱۹۱۳ را از آن خود نمود.در عکس زيراونس و همسرش نشسته و دوستان دانشمند مانند آ لبرت انيشتين در پشت سر وی قرار دارند.

اثرمايسنر:

سپس در سال ۱۹۳۳ Meissner و Oschsenfeld مطابق شکل نشان دادند که وقتی ماده مورد آزمايش قبل از ابررسانا شدن در ميدان مغناطيسی باشد شار ازﺁ ن عبور ميکند ولی وقتی در حضور ميدان به دمای بحرانی برسد و ابررسانا گردد ديگر هيچگونه شار مغناطيسی از آن عبور نمی کند تبديل به يک ديامغناطيس کامل می شود که شدت ميدان درون آن صفر خواهد بود .

فيزيکدانان مختلف همواره سعی کرده بودند به موادی دست پيدا کنند که اولا دردمای پايين ابرسانا شوند و ثانيا برای فرايند سرمايش بجای هليم پر هزينه از نيتروژن مايع استفاده شود.تا بدان ترتيب بتوانند کابلهای مناسب برای حمل و انتقال برق ويا موتور ا لکتريکی بسازند.

در اين شکل يک مغناطيس استوانه ای روی يک قطعه ابررسانا که توسط نيتروژن خنک شده شناور است زيرا ابررسانا طبق خاصيت يعنی اثر مايسنر می توانند خطوط ميدان مغناطيس را به خارج پرتاب کنند دارد.و همانطورکه مي بينم قرص مغناطيسی را شناور نگه دارندو بدان ترتيب يک موتور چرخان ساخته ميشود.

با لاخره در سال ۱۹۸۶ دو فيزيکدان سوﺋيسی به نامهای George bednorz-Alex Muller از آزمايشگاه زوريخ توانستند ابرسانايی ازجنس سراميک اکسيد مس در دمای بالا ۶۰ درجه کلوين بسازند که برای فرايند سرمايش از نيتروژن مايع استفاده میشد که بسيار کم هزينه بود. بدين ترتيب دو گام مهم برای ساخت کابلهای ابررسانايی برداشته شد و لی سراميک اکسيد مس برای ساخت کابل شکننده بود بنابراين تلاشهای ديگری آغاز شد.که تا به امروز هم ادامه دارد دانشجويان و دانشمندان ايرانی هم در اين عرصه بسيار فعال هستند

طبق گزارش ايرنا سعيد سلطانيان به همراه يک گروه علمی در دانشگاه ولو نگوگ ايالت نيو ساوت ولز استراليا به سرپرستی پروفسور دو ابررسانايی ساختند که بالاترين رکورد را در ميان ابررسانا دارد اين ابررسانا به شکل سيم يا نوار ی از جنس دی بريد منيزيم با پوششی از آهن است.

کاربردهای مختلف ابررساناها:

از ابررسانايی ميتوان در ساخت آهن رباهای ويژه طيف سنجهای رزونانس مغناطيسی هسته و عکسبرداری تشديد مغناطيسی هسته و تشخيص طبی استفاده نمود و همچنين چون با حجم کم جريانهای بسيار بالا را حمل می کنند می توان از آنها در ساخت موتورهای الکتريکی (ژنراتورها- کابلها) استفاده نمود که حجمشان ۴ تا ۶ برابر کوچکتر از موتورهای فضاپيمای امروزی هستند .

ميتوان از آهن رباهای ابررسانا در ساختمان ژيروسکوپ برای هدايت فضا پيما استفاده نمود

می توان از نيم رسانا ها در ساخت قطارهای شناور استفاده نمودمانند قطار سريع السير ژاپنی ها که در سال ۲۰۰۰ ميلادی ساخته شد وبا با سرعت ۵۸۱ km/h حرکت می کرد در اين قطار بجای استفاده از چرخ از ميدان مغناطيسی استفاده شده است.